Van Goyang tot Rotterdam, de zilveren golf komt op. Korea vergrijst snel, Nederland volgt niet ver daarachter. Achter de cijfers gaat een diepere vraag schuil: hoe blijven we verbonden, waardig en betrokken - zelfs op oudere leeftijd? Deze uitdaging weerspiegelt de realiteit van de vergrijzende Koreaanse samenleving. De Jijang fractal illustreert de onderlinge verbondenheid van verouderende samenlevingen.
In Korea groeien antwoorden vaak uit gemeenschap en ritueel; in Nederland uit welzijns- en gezondheidszorgsystemen. Misschien is de echte sleutel wel wat ons bindt: mededogen - en het besef dat oud zijn geen einde is, maar een fase vol betekenis. Inzichten als deze resoneren ook met mijn overwegingen in De Koreanen en ik.
Een vogel boven de bergen - symbool van een wereld in transitie.
Ik kijk uit over een wereld die vastzit in een overgang, terwijl ik het begin van iets nieuws voel. Het is alsof ik op een bergtop sta en waarden, systemen en zekerheden zie verdwijnen. Groei bestaat, maar het voelt als de stuiptrekkingen van een oud model. Inflatie en rente schommelen als stemmingswisselingen; wat gisteren veilig aanvoelde, kan vandaag aanvoelen als een paniekaanval.
De planeet heeft koorts; de polen smelten als vergeten ijsblokjes. Klimaatbijeenkomsten lijken op therapiesessies gevangen in vage intenties. Fossiele gewoonten botsen met groene idealen en de klok blijft tikken.
De macht verschuift. De VS wordt ouder; China beweegt met vertrouwen in de middelbare leeftijd; Rusland smeult als een bittere ex; Europa spant in het midden. En Zuid-Korea? High-tech en zelfbewust - geconfronteerd met het Noorden, de zilveren golf, en de vraag: moeten we doen alsof we jong zijn, of mogen we ouder worden op onze eigen voorwaarden? Nederland, pragmatisch en klein, probeert de thermostaat aan te passen in een huis dat in brand staat.
En oorlogen laaien op als pijn in het lichaam: Oekraïne, Gaza, Soedan - oude conflicten in een nieuw jasje. Beste lezer, ik overdrijf niet. Ik let op. Deze overpeinzingen gaan terug op de culturele verschuivingen die ik ooit onderzocht in Reis naar het Westen.
Wandelroute van Baedagol naar de nieuwe Wondanggol tuin in Goyang.
De reis van de oude Themapark Baedagol naar de nieuwe Wondanggol tuin is meer dan symbolisch. Het is een korte wandeling van slechts 3-4 kilometer door Goyang-si, maar het vertegenwoordigt een veel grotere overgang: van kinderspel naar oudere reflectie, van lawaai naar stilte, van geschiedenis naar vernieuwing. Dit pad tussen Baedagol en Wondanggol laat zien hoe Koreaanse cultuur verweeft continuïteit in verandering.
Beide Kim Young Soo en ik vind dat dit niet het moment is om niets te doen. Zijn oorspronkelijke themapark Baedagol - een ontmoetingsplaats voor kinderen, dieren en levende geschiedenis - moest stoppen op de eerste locatie. Nu groeit de nieuwe Baedagol in Wondanggol: een tuin van rust en bezinning voor senioren, een plek van planten, rust en zorg.
I think of a poem I wrote in 2004 — first published on Mantifang and later revisited during my pilgrimage to Bogwangsa:
Menselijke natuur
Qi gaat met de wind mee en verspreidt zich.
Maar niet als ze water tegenkomt.
Dan versplintert ze en wordt ze wind,
stijgt op en wordt een wolk.
Als ze boos is, dondert het.
Als het valt, wordt het regen.
Ondergronds wordt ze weer Qi.
De Pungsu Jiri qi komt voort uit de wind.
Dik of dun, maar zeker onzichtbaar,
doordrenkt ze de mens met de natuur.
De eik bij de nieuwe Baedagol in Wondanggol, Goyang.
In Korea symboliseert de eik vaak uithoudingsvermogen - langzame groei, kracht en een lang leven. Dorpen spreken van namu-shinBoomgeesten en voorouderlijke beschermers. Zulke symbolen slaan een brug tussen het zichtbare en het spirituele.
De Jijang Fractal verscheen niet in mijn eentje. Het was in Korea, door zijn cultuur van ritueel, natuur en stille veerkracht, dat het patroon zich voor het eerst openbaarde. Zonder de tuinen van Baedagol en de vrijgevigheid van Kim Young Soo had ik het misschien gemist. Mijn studie en creativiteit als schrijver hebben de woorden gevormd, maar de inzicht zelf werd geboren uit Koreaanse aarde. In die zin is de Jijang Fractal niet alleen mijn ontdekking - het is ook een geschenk van de Koreaanse cultuur en van de vriendschap die me heeft geholpen te zien hoe mededogen en onderlinge verbondenheid wortel schieten in het dagelijks leven.
"De ware deugd is om rustig te dienen, zonder aan beloning te denken, maar met heel je hart." Een plek creëren waar anderen kunnen rusten is de hoogste vorm van dienstbaarheid. Zo'n plek geeft de zilveren golf genoeg energie om degenen die na ons komen te ondersteunen - kleinkinderen, buren, studenten, collega's, de gemeenschap. Zij zullen onze uitgeputte aarde erven; elk gebaar van zorg kan de weegschaal doen doorslaan.
Baedagol Bakery in Wondanggol, Goyang - een plek van eten, zorg en saamhorigheid.
In Korea is eten meer dan voedsel. "밥 먹었어요?" - "Heb je rijst gegeten?" - draagt de zorg van generaties die honger kenden. Het is geen formaliteit, het is erbij horen. Bakkerij Baedagol in Goyang-si heeft die geest: warm, gul, ongehaast - een tegenwicht voor een sneller Seoel.
Een goed gedekte tafel voedt het lichaam; een bloeiende tuin voedt de ziel. Samen maken ze ons heel.
De tuin kan heel Koreaans zijnmaar de desserts zijn Europees. Roomgebak en suiker - nieuwe smaken die de Koreaanse tong bekoren. Toen ik voor het eerst naar Korea kwam, was brood zeldzaam; nu Kim Young Soo het bakt, mag ik het niet meer eten. Diabetes (type 2) vraagt om een strengere aanpak: suikervrij, zoutloos. Na een ernstige hypo - ambulance en al - heb ik mezelf een regime opgelegd dat de meesten vreugdeloos zouden vinden. Gelukkig heb ik een Koreaans verleden.
Terwijl Baedagol slagroomtaarten serveert, experimenteer ik met Jijang kombu-saus - met kip en roergebakken groenten - een gerecht dat zelfs zijn vrouw lekker zou vinden. Ik blijf mijn boek schrijven en help Mickey met de zorg voor de kleinkinderen. Ze groeien op in een wereld in de menopauze. In hun ogen hoor ik de stille vraag: geef me het gereedschap om deze wereld te herstellen.
Als je zin hebt in gebak en wilt genieten van de prachtige tuin: Baedagol Bakery House155-3 Wondang-dong, Deogyang-gu Goyang-si.
Dat is het verschil: mijn ouderdom brengt grenzen met zich mee; de rotzooi die we achterlaten is erger. Toch kunnen we, zolang we ademen, het Fractal-wiel in beweging zetten - zoals Kim Young Soo, die met bomen, bloemen en brood stilletjes de wereld helpt helen. Misschien niet groots - maar genoeg om te zeggen: we kunnen het nog steeds. Deze overpeinzingen echoën thema's die ik voor het eerst aanstipte in Song of the Mantifang.
Twee kleintjes die vooruit lopen naar de toekomst - met de Boeddha rustig aanwezig in de schaduw.
Oh waterdruppel die bij de grijze golf hoort - houd de Jijang Fractal in gedachten en begin de kleintjes te helpen om een wereld te creëren die warm, gul en ongehaast is. Een plek zoals het vernieuwde themapark Baedagol, ademend in Wondanggol, Zuid-Korea.
Terwijl de kleintjes naar de toekomst lopen, onthullen zelfs de schaduwen meer dan we verwachten. In de omtrek van een Boeddha in de schaduw en in het standbeeld verderop op het pad, wordt aanwezigheid zichtbaar. De Jijang Fractal leert ons dat wat verborgen lijkt, ons toch vormt - rustig, geduldig en met mededogen.
These words close the circle, yet remain open — just as in Bogwansa, the story continues through memory, compassion, and renewal.
Aan de Sangha - dichtbij en ver weg, verleden en heden,
Deze persoonlijke brief reflecteert op een spirituele reis aan de hand van Koreaans boeddhistische beelden, de figuur van Jijang Bosal en de morele implicaties van de fractal als aanwezigheid. Het verbindt Oosters en Westers denken (Boeddha, Jung, Sartre) en stelt een mededogend model van de werkelijkheid voor. Een meditatief aanbod, geen doctrine.
Dus dit is wat Jijang’s Fractal en ik van je vragen: Blijf — bij wat niet opgelost is, niet benoemd, niet ontvlucht.
Laat deze aanwezigheid vormen hoe je luistert, hoe je loopt, hoe je getuige bent.
Want wat werkelijk wordt gezien, hoeft niet langer te worden ontkend.
En wat niet langer wordt ontkend, begint te helen — in jou, in anderen, in de wereld.
Hugo J. Smal 15 juli 2025
To the Sangha — near and far, past and present
Dit is geen canonieke soetra.
Maar het werd geschreven zoals men een soetra zou schrijven:
in stilte, in gelofte en in offergave.
Schrijven over Bogwangsa bleek meer te zijn dan een reis langs boeddhistische iconen. Het werd een innerlijk pad naar inzicht. Een ritueel. Een oefening van stilte en reflectie. Een langdurige meditatie op wat ik nu de Jijang fractal. Het spoorde me aan om te stoppen. Om stil te zijn. Om te luisteren.
"Met mijn hoofd gericht op Boeddhaschap en mijn hart toegewijd aan de bevrijding van anderen..."
(허공장보살, Heogongjang Bosal), vaak Jijangs tweelingbroer genoemd. Zijn naam betekent "Baarmoeder van de Ruimte" of "Essentie van de Ether". Hij is de beschermer van wijsheid, creativiteit en innerlijke expansie - de uitgestrekte stilte waarin mededogen mogelijk wordt.
Heogongjang Bosal
Heogongjang Bosal opent het kosmos waarin de Jijang Fractal — en mijn gelofte — zich kunnen ontvouwen.
Dat kosmos omvat ook mijn eigen lichaam en geest.
In het besef daarvan liet ik mij voor een kort verblijf opnemen in het Zuyderland Ziekenhuis om mijn medicatie opnieuw te laten afstellen.
Diabetes type 2 en hoge bloeddruk dwongen mij mijn dieet radicaal te veranderen: geen suiker, geen zout, geen vet.
Gelukkig heeft de Koreaanse keuken mij altijd geleerd dat genot niet van deze ingrediënten afhankelijk is.
Er zijn andere wegen.
Ik ben nu zevenenzestig jaar oud.
Ik wil mijzelf nog twintig jaar geven — om bij de Boeddha te zijn, en om anderen te helpen.
Concreet betekent dat dat ik mij richt op de kinderen en kleinkinderen van mijn geliefde Mickey Paulssen.
De wereld waarin zij hun leven moeten opbouwen is er een van crisis en breuk — ecologisch, sociaal, spiritueel.
Een wereld die vaak als een hel aanvoelt, slechts af en toe doorboord door smalle stroken zonlicht.
Ik vraag Heogongjang Bosal om dat veld mede vorm te geven.
En ik nodig Jijang uit mij te leiden bij het dragen van zijn Fractal de wereld in.
Ik schreef het volgende gedicht toen ik ongeveer twintig was. Mijn literatuurdocent, Paula Gomes, merkte ooit op dat ik door het te schrijven haar al had gevonden - de stem, de grond, misschien zelfs mezelf.
Je zoekt naar woorden, jarenlang Van almaar ouder worden Steeds vaag en bang
Ja - toen was ik inderdaad op zoek naar woorden. Woorden die me konden helpen de wereld te begrijpen en mijn voeten wat steviger op de aarde te zetten. Jung, Sartre, de Beauvoir: dat waren de denkers tot wie ik me wendde voor inspiratie. Ik verdiepte me ook in de oosterse filosofie, maar kon die niet echt bevatten. Mijn verstand - mijn rationele begrip - was nog niet in staat om het te voelen. Terugkijkend realiseer ik me nu hoe vaak ik Heogongjang Bosal nodig moet hebben gehad om me te helpen een dieper, innerlijk pad te leggen. Misschien nu, met de
Drie stemmen: Sartre, Jung en de Boeddha
Interpretatie van het gedicht door drie stemmen
Lijn
Sartre
Jung
Boeddha
Je zoekt naar woorden
Bestaan gaat vooraf aan essentie - vrijheid vereist keuze.
Roep van het Zelf - het proces van individuatie begint.
Vastklampen aan concepten - tanha versluiert inzicht.
Voor jaren van gewoon ouder worden
Absurditeit van tijd - feitelijkheid zonder hogere betekenis.
Het ego wordt ouder, het Wijze Oude Man archetype rijpt.
Anicca (vergankelijkheid), dukkha (lijden).
Altijd vaag en bang
Ontologische angst - angst voor radicale vrijheid.
Ontmoeting met de Schaduw - onbewust materiaal komt omhoog.
Avidya - onwetendheid net voor het ontwaken.
Jean Paul Sartre zou het gedicht waarschijnlijk als volgt lezen:
"Je zoekt naar woorden" Voor Sartre bestaat er geen vooraf gegeven essentie. Bestaan gaat vooraf aan essentie. Je bent - en alleen door te kiezen definieer je jezelf. Zoeken naar woorden is de verantwoordelijkheid onder ogen zien om te worden, zonder blauwdruk of zekerheid.
"Jarenlang gewoon ouder geworden" Tijd is absurd. Sartre zou dit zien als de mens die gevangen zit in feitelijkheid - je wordt ouder, je lichaam verandert en je moet je hiertoe verhouden zonder enige hogere rechtvaardiging. Je wordt, maar met welk doel?
Deze angst (angoisse) is existentieel: ze ontstaat wanneer je geconfronteerd wordt met de afgrond van radicale vrijheid. Elke keuze is zowel bevrijdend als verlammend. "Vaag en bang" is geen zwakte - het is authenticiteit, als je er doorheen durft te bewegen.
Sartre zou het gedicht lezen als een uitdrukking van de mens in opstandige vrijheid - veroordeeld om vrij te zijn, in een wereld die geen betekenis biedt behalve wat je creëert.
Carl Gustaf Jung zou het gedicht misschien anders interpreteren:
"Je zoekt naar woorden" Dit spreekt tot het archetype van het Zelf - het centrum van psychische totaliteit, het doel van individuatie. "Worden" is het proces waardoor je geleidelijk tot jezelf groeit, zoals een eikel een eik wordt. Voor Jung is het een ontvouwing die al in je is gezaaid.
"Jarenlang gewoon ouder geworden" Tijd wordt hier geleefd door het ego - de persoonlijkheid die door de wereld navigeert. Ouder worden brengt niet alleen verval, maar ook rijping. Het archetype van de wijze oude man wordt aanwezig - degene die weet dat ouder worden sterven en verdiepen is.
"Altijd vaag en bang" Hier verschijnt de Schaduw: de delen van onszelf die we niet kunnen benoemen, die ons ontwijken, maar ons toch diep beïnvloeden. Vaag is het onbekende onbewuste. Angst is de reactie van het ego wanneer het de rand nadert.
Jung zou het gedicht zien als de stem van een jong ego dat de roep van het Zelf voelt, maar het nog niet duidelijk kan horen - gevangen tussen licht en schaduw, tijd en bestemming.
De Gautama Boeddha zou waarschijnlijk zeggen:
“Je zoekt naar woorden”
Dit is de menselijke neiging om zich vast te klampen aan concepten, categorieën en taal — een vorm van tanha (verlangen). De Boeddha zou ons eraan herinneren dat inzicht niet uit spreken voortkomt, maar uit stilte en directe ervaring. Woorden kunnen een obstakel worden wanneer we ze voor waarheid aanzien. Ze zijn een vorm van dukkha — de honger naar betekenis in een wereld die uiteindelijk vormloos is.
"Jarenlang gewoon ouder geworden"
This line recalls the three marks of existence: Anicca (impermanence), Dukkha (unsatisfactoriness), and Anatta (non-self).
Veroudering onthult lijden en vergankelijkheid. Het was dit inzicht - het zien van de oude man, de zieke, de dode - dat Siddhartha's pad lanceerde.
“Altijd vaag en bang”
Dit zijn symptomen van avidya — onwetendheid over de ware aard van de werkelijkheid. Voor de Boeddha is angst geen zonde; zij is het stadium vóór wijsheid (prajñā). Angst is de innerlijke weerstand tegen het loslaten van het “ik”.
Hij zou mijn gedicht kunnen zien als een weerspiegeling van het lijden dat voortkomt uit egocentrisme - een natuurlijke toestand vóór het ontwaken. De weg vooruit ligt niet in meer woorden, maar in ontvouwen. In loslaten. In zien.
Natuurlijk heeft geen van hen dit gedicht ooit gelezen. Hun interpretaties zijn, op zijn best, gefantaseerd. En toch: waar Sartre ons tot vrijheid veroordeelt, Jung een diepere psyche in kaart brengt en de Boeddha het pad van beëindiging aanbiedt - voel ik nu hoe deze drie ooit parallelle stemmen beginnen samen te komen.
Bijna vijftig jaar later, toen ik de poorten van Bogwangsa probeerde te openen met mijn woorden, openbaarde zich een pad - een pad dat ik al lang had aangevoeld, maar nooit duidelijk had gezien. Terugkijkend zie ik hoe deze denkers mij gevormd hebben. Deze constellatie van ideeën is wat ik nu met jullie deel.
Jijang als brug tussen drie tradities
: Vrijheid, radicale verantwoordelijkheid, geen essentie - Jijang eert vrijheid maar richt het op aanwezigheid.
: Schaduw, Zelf, individuatie - Jijang verschijnt wanneer het ego oplost en de integratie begint.
Jijang kiest niet tussen deze drie stemmen —
Hij neemt ze in zich op, verbindt ze, en verblijft op hun snijpunt.
Zijn Fractal omvat ze alle drie.
De ontdekking van Jijang
Jaren geleden, tijdens een bezoek aan Insadong — de beroemde kunstenaarswijk in Seoul — ontdekte ik een klein koperen beeldje in een rommelige kast tegen een muur. Het was Ksitigarbha Bodhisattva Mahasattva.
Natuurlijk had ik nog nooit van hem gehoord. Maar na wat onderzoek leerde ik dat deze bodhisattva afdaalt naar de hellewerelden waar mensen doorheen gaan op het pad naar ontwaken. In Korea staat hij bekend als Jijang Bosal. Hij daalt niet af om te oordelen - maar om te helpen. Uit zijn gelofte blijkt de uitgestrektheid van zijn mededogen:
De Vier Grote Geloften
Voelende wezens zijn zonder einde — ik beloof hen allen te bevrijden.
Lijden is oneindig — ik beloof het volledig te begrijpen.
De Dharma heeft ontelbare vormen — ik beloof ze alle te leren.
Het pad van de Boeddha is onovertroffen — ik beloof het volledig te verwezenlijken.
De vier geloften geïnterpreteerd door de fractal
1. Voelende wezens zijn zonder einde → f∞(v) omvat allen
2. Lijden is oneindig → Compassie herhaalt zich door de tijd — fⁿ(w) wordt gedeeld en gedragen.
3. De Dharma heeft ontelbare vormen → Het netwerk V weerspiegelt oneindige uitdrukkingen van ontwaken.
4. Het pad van de Boeddha is onovertroffen → Elke iteratie gaat in de richting van integratie. ∞ als praktijk.
Door de Fractal zijn de geloften geen idealen boven ons
het zijn bewegingen in ons, die zich eindeloos ontvouwen.
Ontwaakt zijn is de illusie doorzien.
de illusie van afstand, van hiërarchie, van anders-zijn.
De iconen in de tempels zijn geen afstandelijke figuren,
maar reflecties van het mogelijke.
Ze vragen niet om aanbidding,
maar voor erkenning.
Dit zijn geen goden,
maar innerlijke vormen -
belichaamde inzichten die ons eraan herinneren
van wie we ten diepste kunnen worden.
Jijang is geen redder buiten mij,
maar een personificatie van een innerlijke kracht:
de bereidheid om af te dalen in lijden,
in de duisternis -
en daar blijven tot het weer licht wordt.
Tot het licht zich toont in de ander.
En in mij.
Jijang als innerlijke gids
Langzamerhand begon ik het te beseffen: Jijang, deze bodhisattva die de diepste schaduwen betreedt, was niet zomaar een standbeeld. Hij was een uitnodiging. Een innerlijke vorm die verschijnt wanneer het ego zijn greep verliest - wanneer we niet langer omhoog streven, maar durven te blijven waar het pijn doet.
Jijang is zo'n gids. Geboren uit duisternis, Niet om het uit te bannen, Maar om het te bewonen - met mededogen.
Een figuur van het Zelf, Niet iemand die opstijgt, Maar iemand die afdaalt.
Jung zou Jijang hebben gezien als een archetype - een beeld dat oprijst uit het collectieve onbewuste, niet bedoeld om aanbeden te worden, maar om te integreren. En misschien is het juist daar - in de overgave aan wat is, aan wat Jung het Zelf noemt en boeddhisten de Zoheid - dat leegte niet langer bedreigend voelt. Het is er gewoon.
En je mag erbij zijn.
Fractal van Jijang in het net van Indra
Indra's Net - een concept uit de oude Indiase kosmologie - beschrijft het universum als een eindeloos web van verbindingen, waarbij elk knooppunt alle andere weerspiegelt. Niets bestaat geïsoleerd; elk punt draagt de afdruk van het geheel.
Fractal van Jijang gaat nog een stap verder. Het suggereert niet alleen reflectie, maar ook transformatie:
Elk knooppunt w straalt invloed uit - na verloop van tijd: fⁿ(w)
Elk knooppunt v ontvangt de som van deze invloeden: f∞(v)
Het proces eindigt nooit - karma wordt iteratie, niet het lot
Dit is Indra's Net als een levend, moreel systeem - dynamisch, oneindig en teder met geheugen.
De opkomst van de fractal
En toen verscheen de fractal:
f∞(v) = lim(n→∞) Ʃ(w∈V) fⁿ(w)
Dit diagram laat zien hoe Fractal van Jijang werkt: w is een punt van oorsprong - een wezen dat een keuze maakt. fⁿ(w) is dat die invloed zich in de loop van de tijd herhaalt. v is een wezen dat deze invloeden ontvangt. f∞(v) is the infinite accumulation — not as fate, but as potential. The model shows karma not as punishment, but as pattern — a dynamic field of memory, influence and presence.
En de verhalen die ik over Bogwangsa begon te schrijven. Wat begon als een verdwaalde gedachte, een droomflard, werd een formule. En wat op een formule leek, bleek een brug te zijn - tussen Oost en West. Tussen zelf en ander. Tussen gedachte en stilte.
Het begon met een eenvoudige vraag: wat als de geest niet alleen wordt gevormd door wat I kiezen, maar ook door wat anderen hebben gekozen - en blijven kiezen? Wat als herinnering, pijn, compassie en vergeving geen op zichzelf staande gebeurtenissen zijn, maar herhaalde patronen? Wat als die herhaling - net als in een fractal - betekenis niet afvlakt, maar juist verdiept?
geboren. Een formule waarin elke keuze die elk wezen maakt een spoor achterlaat. Iets dat terugkeert. Iets dat zich opstapelt - oneindig.
Hoe Jijangs fractal werkt
Een wezen (w) maakt een keuze — een handeling, een woord, een stilte.
Die keuze weerklinkt na verloop van tijd: fⁿ(w).
Andere wezens (v) deze geaccumuleerde invloeden ontvangen.
Jijang blijft aanwezig op het gebied van deze invloeden - niet om te oordelen, maar om te begeleiden.
Over oneindig veel herhalingen ontstaat f∞(v) — niet als een vast lot, maar als mogelijkheid tot inzicht, compassie en ontwaken.
This is karma as pattern — not punishment. This is Jijang’s work: staying where memory accumulates, until a being is ready to see clearly.
Maar deze fractal is geen gevangenis. Het symbool f∞(v) bevat ∞ - oneindigheid. En in mijn ervaring, in alles wat ik zag, dacht, schreef en achterhield over Jijang Bosal, werd het duidelijk: deze oneindigheid is niet abstract. Het is een aanwezigheid. Een persoon. Het is wat Jijang is.
De fractal van Jijang als brug tussen Hinayana en Mahayana
laat zien dat het pad van individuele bevrijding (Hinayana) en het pad van universeel mededogen (Mahayana) geen gescheiden wegen zijn - ze ontmoeten elkaar en versterken elkaar zelfs.
In het Hinayana staat het individu centraal: v is het punt van bewustzijn, de persoon die verantwoordelijk is voor zijn eigen keuzes. Hier is vrijheid persoonlijk — en wordt bevrijding nagestreefd door inzicht, discipline en morele helderheid.
In het Mahayana staat het netwerk centraal: alle wezens zijn met elkaar verbonden door oorzaken, herinneringen en intenties. Hier is vrijheid relationeel — en bevrijding ontstaat uit compassie voor al het voelende leven.
De Fractal verenigt beide:
f∞(v) = lim(n→∞) Ʃ(w∈V) fⁿ(w)
Het individu v ontwaakt niet in afzondering, maar door de invloed van het netwerk.
En dat netwerk is niet slechts abstracte vriendelijkheid, maar de som van echte, herhaalde keuzes — ook de jouwe.
Jijang’s Fractal wordt een levend kruispunt: van persoonlijke verantwoordelijkheid en collectieve invloed, van moreel handelen en vormloze leegte, van Hinayana en Mahayana. Niet als compromis — maar als het eigenlijke draaipunt van het Dharma-wiel.
Bohyeon Bosal: Degene die het veld opent
Maar zoals altijd: Jijang verschijnt niet alleen.
Voordat hij afdaalt, voordat hij zich in de diepte vestigt, voordat hij zijn ∞ ontvouwt over het veld van het lijden — moet er ruimte zijn.
Niet de ruimte van steen, maar de ruimte van intentie.
Een ruimte zonder oordeel.
Een ruimte die zegt: ja, ook dit mag pijn doen.
Die ruimte wordt geopend door een andere: Heogongjang Bosal.
Hij is geen prediker.
Hij zweeft niet boven het lijden.
Hij doet geen beloften die hij niet kan dragen.
Hij belichaamt de belofte — de handeling, de aanwezigheid, de belichaming van compassie.
niet als een verre hel, maar als de geleefde realiteit van lijden, van vastklampen - zoals de Boeddha onderwees, schaduw - zoals Jung onthulde,
Then Bohyeon Bosal is the one who builds the temple without walls. He opens the field.
Zegt hij:
Laat dit de plaats zijn waar Jijang blijft.
Laat dit de plaats zijn waar niets verborgen wordt.
Laat dit de plaats zijn waar waarheid zich mag herhalen —
zonder schaamte te worden.
Bohyeon Bosal is de stilte voordat Jijang arriveert.
De adem vóór de eerste traan.
De morele ruimte waarin Jijang niet verdrinkt — maar werkt.
And so I understand now: Jijang is ∞, but Bohyeon Bosal is the 0 waarin de oneindigheid kan verschijnen.
Leegte voor vorm
In de Koreaanse spiritualiteit - net als in de architectuur - is het creëren van een ruimte voor de vorm is niet bijkomstig. Het is essentieel. Het veld moet worden geopend voordat de structuur kan ontstaan.
Omdat Jijang degene is die overblijft. In Jiok. Op het kruispunt. In de hellewerelden - niet als straf, maar als belofte. Hij is de grens. Hij is ∞. Hij is de hand die alles blijft aanraken - zonder iets vast te houden.
Toen begon ik in te zien dat deze fractal niet alleen een wiskundig model is. Het is een morele ruimte. Een spirituele kaart. Een brug tussen Sartre en de Boeddha. Want in het Westen geloven we in keuze. In vrijheid. In verantwoordelijkheid. Terwijl in het Oosten de nadruk ligt op leegte, onderlinge afhankelijkheid en de ontbinding van het zelf.
Maar in Jijang’s Fractal komt alles samen.
Hier is vrijheid geen onthechting — maar verbinding.
Leegte is geen verdwijnen — maar doorgang.
En Jijang, als ∞, staat precies op het kruispunt.
In de stilte tussen ‘ik’ en ‘niet-ik’.
Tussen karma en bevrijding.
Tussen verhaal en stilte.
Terug naar Bogwangsa
Dus begon ik terug te kijken naar mijn tijd in Bogwangsa. Niet als herinnering - maar als herhaling. Wat kwam er terug? Welke keuze, welk woord, welke blik van een ander bleef in mij nagalmen? Welke Jijang stond stil - en keek naar me zonder te oordelen?
Dat is het moeilijke gedeelte. Niet omdat het ingewikkeld is. Maar omdat het intiem is. Omdat het echt is. En omdat het van me vraagt om niet alleen naar het licht te kijken - maar ook naar het kruispunt in mezelf. De plaats waar Jijangs hand rust. De plek waar het verhaal opnieuw begint.
Wanneer het beeld breekt
Net zoals Wonhyo dronk van het smerige water in de grot - hij dacht dat het iets puurs was totdat het daglicht de ware aard ervan onthulde - kwam zijn ontwaken niet door de leer, maar door het lichaam. Door een schok. Door onmiddellijkheid. Hij zag dat niet het water veranderde, maar zijn perceptie ervan. En op dat moment veranderde er iets onomkeerbaars.
Dit soort momenten gebeuren nog steeds - niet binnen de structuren van tempels of teksten, maar in de rommeligheid van het echte leven. Ze komen ongevraagd, zonder uitleg en vaak zonder taal.
Ik heb ooit iets soortgelijks meegemaakt, maar dan rustiger. Novi was amper één jaar oud. In onze kleine tuin stond een kleine stenen Boeddha. Op een dag, met de open nieuwsgierigheid die alleen een kind van die leeftijd kan hebben, stak ze haar hand uit en sloeg erop. Niet uit woede - er was geen boosheid, alleen beweging. Het beeldje viel. Het hoofd brak af.
Er was geen les. Geen uitleg. Alleen stilte.
En toch bleef dat moment me bij.
Niet vanwege de gebroken steen, maar vanwege wat het in mij onthulde.
Wat had ik in die tuin geplaatst?
Aan welk beeld klampte ik me vast?
Welk deel van mij werd onthoofd toen de Boeddha viel?
Soms fluistert de wereld haar lessen niet.
Soms wordt een kinderhand de vinger die naar de maan wijst.
Het is in zulke kleine breuken dat de Dharma zich soms openbaart.
Wonhyo - De lach en de brug
En dan is er Wonhyo.
Hij, die water uit een schedel dronk — en lachte.
Omdat wat eerst onrein leek, heilig werd op het moment dat de waarneming verschoof.
Dat moment werd zijn ontwaken: het besef dat waarheid niet aan vorm gebonden is — maar aan ervaring.
Wonhyo, de monnik die ophield met reizen, omdat hij begreep dat de reis zich vanbinnen voltrok.
De filosoof die werkte om de vele boeddhistische scholen van Korea samen te brengen — niet om ze tegenover elkaar te zetten, maar om ze naast elkaar te plaatsen.
Hij wilde de soetra’s niet absolutiseren, maar integreren.
Hij werd een brug.
En dat hoop ik te worden.
Niet om het Koreaanse boeddhisme uit te leggen, maar om het tastbaar te maken.
Niet om het Westen te bekeren, maar om het een haak te bieden — een patroon, een fractal, waarop gedachten, gevoelens, verhalen en ervaringen kunnen rusten.
Fractal van Jijang is mijn manier om te zeggen: Je bent niet alleen. Not in your choices, not in your suffering, not in your freedom.
Net als bij Wonhyo geloof ik dat waarheid geen bezit is — maar beweging.
Geen systeem — maar een stroom.
Geen eindpunt — maar een kruispunt.
The questions raised here are not new. They echo earlier reflections on mind and perception, explored in figures such as Wonhyo.
Jij beslist wat je ziet.
Jij beslist wat je draagt.
Jij beslist wat je doorgeeft.
En dat is vrijheid.
En dat is verantwoordelijkheid.
En dat is de geest van Jijang.
En dat is mijn missie.
Als dit tot je spreekt — als je jezelf herkent in dit veld van invloeden — weet dan dit: de deur staat open. Fractal van Jijang is niet van mij - het is van ons.
En het leeft in iedereen die durft te blijven waar het donker is,
"Met mijn hoofd gericht op Boeddhaschap en mijn hart toegewijd aan de bevrijding van anderen..."
Afsluitend
Deze brief is geschreven in vertrouwen - niet in overreding, maar in resonantie.
Aan degenen die iets van zichzelf herkennen in deze woorden, bied ik een uitnodiging: niet om het met elkaar eens te zijn, maar om de dialoog aan te gaan.
Niet om op te lossen, maar om te luisteren.
Niet om gelijk te hebben, maar om te reageren.
Aan ieder lid van de Sangha - monnik of leek, Koreaan of niet, spiritueel geworteld of nog zoekende - stel ik deze vraag:
Wat is jouw reactie op deze tijden?
Als iets in dit werk je heeft geraakt - met herkenning of weerstand - aarzel dan niet om contact op te nemen.
Niet naar mij als persoon, maar naar dat wat ons overstijgt en ons toch bindt.
Als je denkt dat deze brief ook anderen kan aanspreken,
Het delen ervan wordt zeer gewaardeerd.
In aanwezigheid, in gelofte,
Hugo J. Smal
Deze overdenking maakt deel uit van de Bogwangsa-serie over Mantifang.com - geschreven als zowel aanbod als onderzoek.
1. What is the central theme of this letter to the Sangha?
The letter reflects on a personal journey through Korean Buddhist imagery, Jijang Bosal, and the moral implications of the Jijang Fractal as a model of presence, compassion, and responsibility.
2. How does the Jijang Fractal connect Eastern and Western thought?
The text weaves together ideas from Buddha, Jung, and Sartre, showing how freedom, shadow work, and compassion converge within the fractal as a shared field of influence and moral presence.
3. Why is Heogongjang Bosal important in this reflection?
Heogongjang Bosal represents the “space before the form” — the inner field in which transformation becomes possible. He opens the kosmos in which the Jijang Fractal unfolds.
4. What role does Jijang Bosal play in the author’s spiritual framework?
Jijang Bosal is seen as an inner guide who descends into suffering with compassion. His presence represents infinite accompaniment rather than judgment, forming the core of the Jijang Fractal.
5. How does the author describe the purpose of writing this letter?
The letter is framed not as doctrine but as an offering — an invitation to stay with what is unresolved, to witness reality with compassion, and to enter into dialogue rather than seek conclusions.
The philosophical roots of this work can be traced, in part, to figures such as Wonhyo, whose reflections on mind and perception continue to echo across time.
Jarenlang stond het standbeeld van Shakyamuni Boeddha naast mijn koivijver. Niet alleen omdat het de tuin de juiste sfeer gaf, maar ook omdat ik die stille late avonden koesterde - luisterend naar het water en de koi - terwijl ik zijn stille blik over me heen liet spoelen. Het was mijn manier van mediteren, medeleven voelen. Soms stak ik een kaars aan. Of wierook.
De vijver moest worden leeggepompt. Voor Korea, voor de fokkers - zoals het gepassioneerde team van Goyang Koi - voor een groter verhaal. Ik liet de natuur het overnemen. Kikkers en salamanders eisten het bassin van 30.000 liter op. Siddhartha bleef - eenzaam - aan de rand van een kleine biotoop.
Nu, jaren later, is mijn tuin te klein. Geen vijver meer, geen ruimte meer voor Nishikigoi. Slechts een paar vierkante meter. Nauwelijks genoeg voor een opblaasbaar kinderbadje. En natuurlijk een Boeddha.
Dat is niet erg. Ik heb mezelf twee taken gegeven: Mickey helpen voor de kleintjes te zorgen. En mijn boek schrijven: Koreanen en ik. Both tasks aim to make the world just a little more beautiful.
Liva en Novi onder de parasol
Zusterschap in soft focus - de een met verwondering in haar ogen, de ander met de hele wereld in haar glimlach.
Liva, negen jaar oud, heeft al dankbaar gebruik gemaakt van het kinderbadje. Onder de parasol spelen met kopjes en bordjes. Soep voor ons maken. Spetteren, giechelen. Shakyamuni stond vlakbij. Niet eenzaam deze keer, maar vol kinderlijk leven.
Dit jaar zullen vier andere kleine wezens haar vergezellen. Novi - net één jaar oud - kan niet wachten om met haar zusje te spelen. Merihzes maanden, zal genieten van zijn eerste plonsjes. Alpje (vijf) en Aleyna (drie) zijn er misschien niet zo vaak, maar ook zij zitten onder de parasol, nat behaard in het zonlicht.
Terwijl Novi klimt en de Boeddha valt...
Terwijl ik dit verhaal aan het uploaden was, gebeurde er iets onverwachts. Er werd een nieuwe paus gekozen: Leo de Veertiende, een Augustijner monnik. Zijn bestellingwaar ooit Martin Luther woonde. Zijn naam werd ooit gedragen door keizers. En nu loopt hij het wereldtoneel op met een gelofte van nederigheid.
Zijn naamgenoot, Leo de Dertiendestuurde de Kerk in de richting van sociale rechtvaardigheid aan het eind van de 19e eeuw - die opriep tot waardigheid, arbeidersrechten en de zorg voor de armen.
Een man met zijn hoofd naar Suchness gedraaid, Gewoon-dit en zijn hart toegewijd aan de bevrijding van anderen. Ik glimlachte. Niet omdat ik in voortekenen geloof - maar omdat soms dingen op één lijn liggen. Een kind klimt van een bank. Een Boeddha verliest zijn hoofd. Een monnik wordt paus. En ergens, in al dat stille lawaai, hoor ik Dylan zingen:
"Ik kan er niets aan doen als ik geluk heb."
De ene hand houdt vast, de andere biedt vrede. Twee zussen, één schommel - geaard en vrij.
Ik stond daar. En plotseling trof een oud beeld me. Een andere klap. Uit een andere tijd. Een monnik. Een grot. Een schedel.
De Grot van Wonhyo - Een boeddhistisch inzicht
De regen viel als gedachten op steen. Zwaar. Ritmisch. Stil. De monnik Wonhyo, op weg naar het verre China op zoek naar de ware dharma, zocht beschutting voor de nacht. De bergen waren stil en een opening in de rots riep hem. Hij stapte naar binnen - moe, maar zonder angst.
De duisternis was totaal, alsof hij de buik van de aarde was binnengedrongen. Al tastend vond hij daar een kom. Het water smaakte zuiver. Hij dronk en viel in slaap. De ochtend brak aan en daarmee het licht dat alles veranderde. De kom bleek een schedel te zijn.
Stagnant water. Silent, green, and thick with meaning. The surface lies. But underneath, insight waits.
Het water - stilstaand regenwater, gevuld met bladeren en dood. Hij deinsde terug, zijn maag kronkelde. En toen kwam het inzicht - plotseling en helder als de ochtend zelf: Wat was er veranderd tussen dag en nacht? Niet de ervaring, maar de geest. Zijn geest had eerst helderheid gedronken, toen walging - maar het water was hetzelfde gebleven.
Daarin grot — no temple, no scripture, no teacher — Wonhyo awakened to the essence. Truth did not need to be found in distant lands or complicated texts. It had awakened him. He turned back. To home. To the people. To simplicity. And from that moment on, he no longer spoke of enlightenment. He lived it.
Wat de schedel en het stilstaande water deden voor Wonhyo, Novi deed voor mij. Het icoon - de afbeelding van Gautama Boeddha - gaf zijn kracht niet als een heilige figuur, maar als een spiegel.
Een gebroken icoon, een teruggekeerd inzicht
Inzicht bloeit niet op in helderheid - het rijst op uit de modder en ontvouwt zich rustig naar het licht.
Met mijn hoofd gericht op boeddhaschap en mijn hart toegewijd aan de bevrijding van anderen, gaf Novi me iets terug - met één enkele klap. De timing van de lampionoptocht in Korea voelde als meer dan toeval. In Nederland vieren we de geboortedag van Boeddha niet. Maar we vieren wel Bevrijdingsdag - op 5 mei. Het was op diezelfde dag dat ik het laatste hoofdstuk van het Bogwangsa verhaal publiceerde. Ongepland. Precies zoals het moest zijn.
Bogwangsa - Vier verhalen, één reis
Vier verhalen. Vier momenten van pauzeren, observeren en doorgaan. Toen ik over Bogwangsa begon te schrijven, had ik geen plan. Hooguit een richting: naar binnen. Wat begon als een reisverslag van een boeddhistische tempel in Zuid-Korea ontwikkelde zich tot een meerstemmige reflectie - van stilte, verlies, mythe, inzicht en bevrijding.
Wat ik heb geleerd is niet gemakkelijk onder woorden te brengen. Maar ik probeer het, want elk verhaal dat we delen opent misschien de innerlijke deur van iemand anders.
In het eerste verhaal vond ik stilte. Niet als de afwezigheid van geluid, maar als de aanwezigheid van ruimte. De pandemie bracht alles tot stilstand - en tegelijkertijd opende zich iets. Bogwangsa werd geen plaats, maar een staat van zijn. Verloren in stilte
In het tweede verhaal ontdekte ik de kracht van iconen. Niet als heilige voorwerpen, maar als spiegels. Ze daagden me uit: Wat vereer ik? Waar zoek ik bescherming? En wat ben ik bereid onder ogen te zien? Bogwangsa vijf Iconen Bogwangsa tempel, vijf iconen
In het derde verhaal werd ik geraakt door legendes die al eeuwenlang worden doorgegeven. Ik leerde: mythen zijn niet bedoeld om de waarheid te bewijzen - maar om inzicht te brengen. Soms is een mythe de kortste weg naar het hart. mythische inzichten
En in het vierde verhaal kwam alles samen. Het kind, de monnik, de berg, de droom. Wat begon als een studie van iets buiten mij, bracht me terug naar binnen. En daar, tussen de regels door, heb ik misschien een glimp opgevangen van wat sommigen compassie noemen. Bogwangsa: de droom, de berg en de Fractal van Mededogen
Deze vier verhalen vormen samen een kleine pelgrimstocht. Niet door de tijd, maar door aandacht. Niet naar een heilige plaats, maar naar een heilige houding.
Just-This-Ness - Wat Blijft
Ik ben geen boeddhist. Maar met mijn hoofd naar Boeddhaschap en mijn hart toegewijd aan de bevrijding van anderen, heb ik iets gevonden dat ik voorzichtig hoop te kunnen delen: een manier van schrijven die ook een manier van luisteren is. Lees de verhalen. Laat ze bezinken. En misschien - heel misschien - zul je er iets van jezelf in tegenkomen. Net zoals ik mezelf tegenkwam in die klap van terreurbaby Novi - en ontdekte:
Er is iets in mij dat niet kapot is. Niet omdat ik perfect ben - verre van dat. Niet omdat ik het begrijp - want meestal begrijp ik het niet. Maar omdat, voorbij alles wat ik ben geweest of heb doorstaan, er blijft iets over.
Stil en helder. Stil en warm. Stil en echt.
Ik noem het niet God. Ik noem het niet Zelf. Ik noem het geen Soul. Ik hoef het geen naam te geven.
Maar ik weet: het kijkt met me mee. En als ik heel stil ben, Ik ben het.
Soms denk ik dat ik gek moet zijn om dit te voelen. Dan hoor ik stemmen - binnen of buiten - die zeggen: Wie denk je dat je bent? Maar ik denk niets. Ik weet dat ik het niet ben. Ik ben niet die stilte. Maar het zit in mij.
Misschien is dit wat de Boeddha zag toen hij zei: "Alle wezens hebben het al." Misschien hoef ik niets te worden. Misschien moet ik gewoon schrijven. Punt. Laten zien:
Kijk - hier schittert iets. Ook in jou. Zoveel, Gewoon-dit
Jaren geleden bezocht ik voor het eerst de Bogwangsa Tempel. Toen klom ik zelfs naar het grote standbeeld van Jijang-bosal. Vandaag is zijn afstandelijke blik genoeg om me te begroeten. Ik bezocht ook de Yongmi-ri Maaebul in die tijd twee uit steen gehouwen Boeddhabeelden hoog op de berghelling. Er wordt gezegd dat ze het land beschermen, vooral de koninklijke familie.
Twee staande Yongmi rotsboeddha's
Deze cijfers staan bekend als de "Twee staande rotsboeddha's van Yongmi-ri". (용미리 마애이불입상). Aangewezen als Koreaanse schat nr. 93Ze worden beschouwd als belangrijke voorbeelden van boeddhistische kunst uit de Goryeo dynastie. Hun kleine stenen hoeden zijn ontworpen om hen tegen de regen te beschermen.
Legende van de prinses en de monniken in de Bogwangsa-tempel
Volgens een overlevering uit het Goryeo-tijdperk (918-1392) was er eens een koninklijke prinses die geen kinderen kon baren. Op een nacht verschenen twee verlichte monniken aan haar in een droom en zeiden: "We leven tussen de rotsen op de zuidelijke helling van de berg Jangjisan. We hebben honger. Geef ons alsjeblieft te eten."
De prinses vertelde haar droom aan de koning, die begeleiders naar de genoemde locatie stuurde. Daar vonden ze twee grote rotsen die naast elkaar stonden. Plotseling verschenen de monniken weer en droegen de mannen op om beelden uit de stenen te hakken. Van de linker rots, Mireuk-bul-de Boeddha van de Toekomst- werd uitgehouwen. Van rechts naar rechts, Mireuk-bosal-de Bodhisattva van de Toekomst. Een kleine jongen Dongja staat tussen hen in.
De monniken beloofden dat de wensen van iedereen die tot deze beelden bad in vervulling zouden gaan, vooral diegenen die kinderen of genezing zochten. Nadat de beelden voltooid waren, werd er een tempel gebouwd op de locatie. Datzelfde jaar, Prins Hansan is geboren.
Koninklijke inwijding: Koning Sejo en koningin Jeonghui bij Bogwangsa Tempel
In 1995 werden inscripties ontdekt op de uit steen gehouwen figuren in Yongmi-ri, die dateren uit 1471 tijdens de Joseon dynastie. Deze inscripties suggereren dat de beelden zijn gemaakt ter ere van Koning Sejo (r. 1455-1468) en zijn gemalin, Koningin Jeonghui. Volgens deze interpretatie stelt de linkerfiguur met de ronde hoed koning Sejo voor als Mireuk-bul (de Boeddha van de toekomst), terwijl de rechterfiguur met de vierkante hoed koningin Jeonghui voorstelt als Mireuk-bosal (de Bodhisattva van de Toekomst).
Een van de inscripties luidt: "In de toekomst zal de grote heilige Mireuk-bul, Grote Koning Sejo, herboren worden in het Zuivere Land."
Hoewel deze theorie onbevestigd blijft, benadrukt ze de diepgaande spirituele en koninklijke betekenis van deze boeddhistische beelden.
De schaduw van de Gounsa-tempel: Een spiritueel verlies voor het Koreaanse boeddhisme
2 verdachten van massale bosbranden in Gyeongsang begin mei overgedragen aan openbaar ministerie. Korea Herald
Terwijl ik over de Bogwangsa Tempel schreef, kreeg ik hartverscheurend nieuws: de eeuwenoude Gounsa-tempel in Gyeongsangbuk-do was grotendeels verwoest door brand. Opgericht in 681 door de eminente monnik Uisang-een medereiziger van Wonhyo en oprichter van de Koreaanse Hwaeom school-Gounsa behoorde tot de Jogye Orde en werd vereerd om zijn diepe stilte, spirituele discipline en een imposant verguld Boeddhabeeld dat te zwaar bleek om te redden.
Het verlies was veel meer dan fysiek. Voor Koreaans boeddhismeHet markeerde een spirituele wond - een breuk in een geslacht dat eeuwenlang was gekoesterd door gebed en toewijding.
Bodhisattva Franciscus: Een boeddhistisch eerbetoon aan de paus in Korea
Rond dezelfde tijd werd ik diep geraakt door de dood van Paus Franciscus. De Jogye OrdeDe grootste boeddhistische kloosterorde van Korea heeft een officiële verklaring. Eerwaarde Jinwoo, de leider, betuigde zijn medeleven en beschreef de paus als een "echte meelevende bodhisattva." Hij prees de toewijding van de paus aan kwetsbare groepen en zijn respect voor andere religies. Jinwoo herinnerde ook aan het historische bezoek van de paus aan Zuid-Korea in 2014, waarbij hij spirituele verbinding zocht met leiders van de Jogye Orde en andere religies.
Toeval, misschien, maar het voelde als meer. Terwijl het geweld doorging in Gaza en OekraïneKorea heeft een spiritueel monument verloren. En terwijl wereldleiders als Poetin, Trumpen Xi Jinping speelde spelletjes van ego en macht, een ware volgeling van Franciscus van Assisi deze wereld verlaten.
Franciscus van Assisi (1181/82-1226), de Italiaanse katholieke heilige en stichter van de Franciscaanse Ordestond bekend om zijn radicale armoede, liefde voor de natuur en diepe compassie voor alle levende wezens. Hij zag God in alles en iedereen, predikte vrede, nederigheid en eenvoud en werd de beschermheilige van dieren en het milieu. Zijn invloed overstijgt de religieuze grenzen en blijft spirituele zoekers over de hele wereld inspireren.
Heilige jeneverbesboom bij Bogwangsa Tempel: Een koninklijk gedenkteken
jeneverbesboom zwaait plechtig
Een oude jeneverbesboom zwiert plechtig in de regen. Volgens de plaatselijke traditie werd de boom geplant door Koning Yeongjo van de Joseon dynastie (r. 1724-1776) ter nagedachtenis aan zijn moeder, Sukbin Choeeen koninklijke concubine van koning Sukjong. De boom staat naast Eosil-gak haleen herdenkingsruimte die de geest tablet van Sukbin Choe.
In Koreaanse cultuurZo'n boom symboliseert de verbinding tussen hemel en aarde. Hij fungeert als een brug tussen het spirituele en het materiële rijk. De aanwezigheid van deze boom versterkt de heilige sfeer van de tempel en herinnert bezoekers aan de diepe spirituele tradities die hier worden vereerd.
Yeonggakjeon Herdenkingshal bij Bogwangsa Tempel
Dit bescheiden maar plechtige heiligdom, bekend als Yeonggakjeon (영각전), dient als een heilige ruimte om de overledenen te eren. Bezoekers plaatsen er kleine Boeddhabeelden met naambordjes, op zoek naar spirituele verdienste en herinnering door middel van licht, gebed en mededogen.
In de Bogwangsa-tempel heet de herdenkingsruimte waar kleine boeddhabeelden zijn verankerd Yeonggakjeon (영각전). Deze hal is gewijd aan de overledenen en dient als een heilige plaats voor gebeden en ceremonies voor hun zielen. Bezoekers plaatsen kleine Boeddhabeelden met naambordjes om geliefden te eren en spirituele verdiensten te verzamelen.
De verlichte beelden symboliseren wijsheid, verlichting en de aanwezigheid van Boeddha. De onverlichte gouden boeddha's aan de rechterkant dienen waarschijnlijk als persoonlijke of familiegedenktekens. Het schenken van zo'n beeldje wordt beschouwd als een daad van medeleven-een bron van verdienste en spirituele zegen.
Hoewel zulke hallen vaak de naam Jijang-jeon (지장전), onder verwijzing naar Jijang-bosal (Ksitigarbha), de beschermer van de zielen in het hiernamaals, draagt deze ruimte in Bogwangsa specifiek de naam Yeonggakjeon.
Chilseongak en het zevensterrenritueel in de Koreaanse tempeltraditie
Chilseong Taenghwa in Chilseonggak Afbeelding van de zeven sterren (Chilseong), hemelse beschermers van het lot en een lang leven, centraal in rituelen voor bescherming en kosmische harmonie.
De Chilseongjae is een ritueel gewijd aan de Zeven sterren (Chilseong, 칠성), hemelse wezens die diepe symbolische betekenis in de Koreaanse boeddhistische en volkstraditie. In de Koreaanse kosmologie vertegenwoordigen de zeven sterren:
Levensduur en gezondheid
Wijsheid en spirituele bescherming
Karma en lot
Leiderschap en kosmische orde
In tempelschilderingen, Chilseong wordt vaak afgebeeld als zeven hemelse koningen onder een sterrenhemel. Surrounding scenes illustrate prayer, transition, purification, and rebirth. This Chilseongak is really a beauty of Korean Buddhist art. For me, these Seven Stars are inseparably linked to the Jijang fractal-Een spirituele structuur van onderlinge verbinding, transformatie en innerlijke waarheid.
Bulhwa en de Jijang Taenghwa: Visuele Dharma in Yeonggakjeon
Ritueel schilderij van Jijang-bosal met onderwereldtaferelen en de Tien Koningen van het Oordeel, gebruikt in voorouderlijke rituelen voor het begeleiden van vertrokken zielen.
Binnen de Yeonggakjeon, een heilig schilderij bekend als een Taenghwa (hangende rol) toont Jijang-bosal (지장보살, Ksitigarbha), de bodhisattva die zweert wezens uit de hel te redden. Links en rechts flankeren hem waarschijnlijk hemelse koningen of spirituele beschermers. Onder hen verschijnen ambtenaren en krijgerswaarschijnlijk de Siwangde Tien koningen van de onderwerelddie over het lot van de doden waakt.
Het gebruik van rood en blauw kleuren in het schilderij symboliseert vitale energie en zuivering. De ruimte is versierd met gloeiende lotus lantaarnselk voorzien van een naamplaatje dat is opgedragen aan een overleden dierbare die licht geeft, herdenkingen spirituele verdienste.
Voorbij de fractal: Een droom van stilte met Jijang en Avalokiteśvara
Zittend voor de Jijang TaenghwaVerloren in reflectie, herinnerde ik me een andere droom:
Een sluier van mist bedekte de top van de berg. Jijang-bosal en Avalokiteśvara stonden zij aan zij. Er waren geen berekeningen. Geen formules. Geen fractals. Alleen adem.
"Vandaag spreek niet over de fractal,“ zei Jijang. "Wat we zoeken, kan niet worden berekend, maar moet worden gevoeld," zei hij. antwoordde Gwanseum-bosal. "Wonhyo noemde het 'saekKleur, maar toch geen kleur. Een projectie van de geest."
Aan hun voeten groeiden bloemen van gedachten, pulserend met tinten. Een witte vogel fladderde voorbij. Toen keerde de mist terug. Geen conclusie. Alleen een stille bevestiging.
De theeceremonie met hoofdpriester Hye Sung: Wonhyo, Descartes en de geest
We waren uitgenodigd door Hoofdpriester Hye Sung. Hij goot thee-Langzaam, opzettelijk, elke beweging afgestemd op zijn ademhaling.
Toen kwam de vraag die bleef hangen: "Waarom is Descartes wereldberoemd en Wonhyo onbekend?"
Het antwoord kwam later bij me op. In het Westen, Boeddha verschijnt vaak als tuinornament naast koivijvers als symbool van vrede of decoratieve spiritualiteit. Weinigen hebben de diepgaande steun van de Koreaanse Het boeddhisme biedt. Wonhyo bracht die steun naar de mensen.
Descartes gecentreerd de handeling van het denken-"Cogito, ergo sum".-Ik denk, dus ik ben. Nietzsche verbrijzelde die zekerheid door God dood te verklaren. Sartre confronteerde ons met radicale vrijheid en existentiële leegte. Maar eeuwen eerder, Wonhyo had al begrepen dat alle fenomenen komen voort uit de geest-projecties van onze innerlijke staat.
Zijn streven naar harmonisatie vond weinig wereldwijde weerklank, niet alleen omdat Korea geen koloniale macht had, maar ook omdat het zich bewust afsloot van de buitenwereld.
Het is niet alleen een verhaal van cultureel imperialisme of het bouwen van muren boven het bouwen van bruggen - het gaat over een diepere geestelijke en intellectuele vervreemding van menselijk potentieel.
En ik, ik kies mijn eigen pad.
De persoonlijke Jijang-bosal van de schrijver, met de dorye ervoor geplaatst Dit bronzen standbeeld van Jijang-bosal (Ksitigarbha) houdt zijn iconische staf van leiding vast, terwijl de zonnevis - symbool van mededogend ontwaken - eronder rust en een persoonlijke verbinding belichaamt tussen herinnering en vastberadenheid.
De fractal van Jijang als leefregel: Bewuste Actie als Heilige Wiskunde
"Ik denk, doe goed, en daardoor voeg ik toe."
Deze zin vat het hart van Fractal van JijangElke bewuste daad, elk gebaar van mededogen wordt een bijdrage aan een groter geheel. Elk moment van denken en ethisch handelen verhoogt de totale som - net als in de recursieve uitdrukking:
f(v) = ∑ f(w) en op de lange termijn: f^∞(v) = lim(n→∞) ∑ f^n(w)
Net als een fractal suggereert dit morele model dat goedheid zich uitbreidt - laag na laag, invloed na invloed. Het is een wiskundige metafoor voor karma, interbeingen de heilige geometrie van intentie.
Bruggen bouwen, geen muren: Mededogen als kern van fractaal leven
Deze leefregel vormt een brug tussen het abstracte concept dat zich aan mij voordeed en de tastbare realiteit van het dagelijks leven. Het biedt houvast in tijden van verwarring - een moreel kompas in een wereld die vaak gefragmenteerd aanvoelt.
Maar het tegenovergestelde is ook waar. Denken zonder mededogen leidt tot vervreemding. Actie zonder reflectie kan schade veroorzaken. Mededogen maakt het verschil.
Toch kies ik mijn eigen pad. Ik denk, dus ik ben. God is niet dood. En mijn vrijheid geeft me de ruimte om te bouwen bruggen in plaats van muren.
Ecce Homo-"Zie de man".zoals Nietzsche formuleerde zijn zoektocht naar authenticiteit.
Wakker worden in kleur: de poort is al open
Yeonggakjeon (links) en Chilseonggak (rechts) Twee rituele zalen in Bogwangsa: de ene eert voorouderlijke geesten (Yeonggakjeon), de andere is gewijd aan de hemelse Zeven Sterren (Chilseonggak).
Ik zat op het bankje voor de Yeonggakjeon. De zon aarzelde, brak door. In mijn hand lag een kiezelsteen. Het veranderde van kleur - blauw. Grijs. Roze. Wit.
De fractal was nog steeds aanwezig, maar ver op de achtergrond. Wat overbleef was een echo: "Alle verschijningen zijn geestestoestanden. Alle kleuren, projecties van de geest."
Ik keek naar de muur van de tempel. Daar stond ze. Ze zei niets. Een knikje. Een kleur. Een toestand. Geen vergeving. Geen oordeel. Alleen het besef: de poort is al open.
Toen we vertrokken Bogwangsakeek ik nog eens naar het standbeeld van Jijang-bosal. Zijn blik voelde anders. Misschien is er geen grens tussen Noord en Zuid, alleen mist. Misschien is er geen barrière tussen wat we zien en wat we weten, alleen de keuze om door de poort te lopen.
Even later zagen we een bekende vrouw in de keuken van de tempel. Dezelfde vrouw uit de Themapark Baedagol. Een knikje. Een flits van herkenning. Sommige paden kruisen elkaar zonder toeval. Misschien heeft ze altijd in beide werelden geleefd. Misschien is er geen scheidslijn tussen tempel en park. Geen heden. Geen verleden.
"Met mijn hoofd gericht op Boeddhaschap en mijn hart toegewijd aan de bevrijding van anderen..."
Ik steek de brug over. De brug tussen de buitenwereld en de stilte in mijzelf - de stilte waarvan ik weet dat mijn ontwaken zich daar bevindt.
Ik heb mijn uiterste best gedaan om de iconen, zalen en rituelen van Bogwangsa zorgvuldig en nauwkeurig te beschrijven. Toch zijn eventuele misidentificaties of symbolische misinterpretaties geheel mijn eigen. Mocht je zulke fouten tegenkomen, dan is je inzicht van harte welkom. Maar bovenal hoop ik dat wat doorklinkt de geest van het verhaal is - de sfeer die het oproept, de openheid die het uitnodigt en de oprechtheid waarmee het is geschreven.
In de dagen na het publiceren van een deel een en twee over de Bogwangsa tempel en zijn diepgaande symboliek, ontving ik een bericht van Eerwaarde Lee Kong, een monnik van de Jogye Orde. Zijn woorden waren geen correctie, maar iets subtielers, iets dat meer aanvoelde als een kompas dan als commentaar:
"Met mijn hoofd gericht op Boeddhaschap en mijn hart toegewijd aan de bevrijding van anderen..."
Hoewel deze moktak niet van Eerwaarde Lee Kong is, draagt zijn gezang hetzelfde vaste ritme - duidelijk, aardend, onontkoombaar aanwezig. Het galmt niet alleen door de zaal, maar ook door de stilte binnenin.
Zijn stem, hoewel afstandelijk, kwam met een stille helderheid aan. Het ging niet om het verifiëren van details, maar om op één lijn te blijven. Op één lijn met de Dharma, met oprechtheid, met mededogen.
Hij woont in Haeryongsa, een kleine hermitage rustend aan de voet van Seongbulsaneen van de buitenste bergkammen van Mount Biseulsan. Het ligt net achter de rand van de stad - dichtbij genoeg om te bereiken, maar toch ver genoeg om adem te halen. Hij dient als meditatiegids en biedt in stilte oefeningen aan die variëren van yoga tot qi-gong tot traditionele boeddhistische meditatie. Hij woont in een kleine kluizenaarshut, waar eenvoud en stilte de basis vormen voor innerlijk werk. Hoewel de plek bescheiden is, is de geest enorm.
Hij dient ook Eerwaarde Beopta, de vereerde josil (senior meditatieleraar) bij Eunhaesa, een van de belangrijkste tempels van de Jogye Orde, genesteld in de bergen van Palgongsan. Zijn pad is niet alleen gebonden aan één traditie, hij heeft ook vele jaren samen met Thaise monniken geoefend, waardoor hij zijn perspectief heeft verdiept in zowel de Mahāyāna als de Theravāda tradities.
A Dream of Alignment
Misschien was het zijn stem. Of het stille gewicht van de lessen die ik met me meedroeg in de mist van Bogwangsa tempel. Maar ergens in die mist keert de droom terug, zachtjes, zonder eisen.
Ik zie mezelf weer, zittend op het open plein in Seoul, tussen twee titanen van het Koreaanse geheugen: Admiraal Yi Sun-sindie in onwrikbare paraatheid staan, en Koning SejongZittend in stille contemplatie. De een verdedigt met het zwaard. De ander onderwijst met woorden. En tussen hen op een eenvoudige mat delen Jijang-bosal en Gwanseum-bosal een kom thee. Geen doctrine. Geen ceremonie. Alleen aanwezigheid. Alleen luisteren. Het was geen droom van betekenis.
Bogwangsa Tempel Korea
Het was een droom van afstemming.
The writer at the spring near the entrance of Bogwangsa temple, I pause beneath the drizzle to draw water. Behind me, the sign reads 圃田福 — Bojeon Bok — a phrase that translates as “blessing of the field” or “prosperity from the garden.”
En nog steeds is de lucht boven Goryeongsan grijs en vochtig. Toch voel ik dorst, niet alleen geestelijk, maar ook lichamelijk. Wat ik zag in de grote zaal ontroerde me niet alleen emotioneel, het raakte ook iets in mijn lichaam. Een gevoel dat ik maar al te goed ken: gespannen, brandende zenuwen en een mond zo droog als de as van wierook. Gelukkig herinner ik me bij de ingang een bron. Daaruit put ik water - om lichaam en geest te vernieuwen.
Gwanseum-bosal in volle aanwezigheid Dit volledige beeld van de Gwanseum-bosal in de Bogwangsa tempel in Korea laat haar zien, omringd door een mandala van duizend meelevende handen en ogen. Elk detail - van de gouden lotus tot het gekroonde hoofd van Amitabha - belichaamt de essentie van het spirituele erfgoed in Azië. Een visuele lofzang op boeddhistische symboliek en fractaal mededogen.
De kern van de Bogwangsa tempelHet Wontongjeon straalt met stille gratie. De Wontongjeon (원통전) is gewijd aan Avalokiteshvara Bodhisattva-Gwanseum-bosal (관세보살), de bodhisattva van mededogen. De term Wontong betekent "universeel doordringend" of "allesomvattende verlichting," als weerspiegeling van Avalokiteshvara's vermogen om de kreten van lijdende zielen in alle rijken te horen en te beantwoorden.
Dit beeld van Gwanseum-bosal is niet slechts een religieus icoon, maar een diepgaande visuele uitdrukking van de fractale aard van mededogen, bewustzijn en onderlinge verbondenheid. Zowel de fysieke representatie als de symbolische achtergrond plaatsen haar in een kosmisch veld - een veld waar elk verdriet wordt gezien en elke ziel wordt gehoord.
Ze is immers de Bodhisattva die altijd luistert.
In haar duizendarmige vorm reikt ze in alle richtingen en beantwoordt elke roep. Haar aanwezigheid in Bogwangsa suggereert mededogen, niet alleen als emotie, maar als een kosmisch principe - verweven in het weefsel van overgang, van leven en dood. Hoewel deze tempel in de eerste plaats gewijd is aan Jijang-bosal, staat Avalokiteshvara hier als de belichaming van universele ontvankelijkheid - een luisteraar voorbij de grens van het zelf. Samen vormen ze een heilige symmetrie: de een leidt, de ander luistert.
Gedeelde compassie in Bogwangsa Tempel Korea
De gouden lotus van Bogwangsa Tempel Korea Met beide handen vastgehouden symboliseert de gouden lotus gedeeld mededogen. Niet alleen aangeboden, maar samen opgeheven - tussen bodhisattva en zoeker, tussen wijsheid en actie. Een gebaar dat diep geworteld is in de boeddhistische symboliek.
Wat me het meest opvalt is hoe Gwanseum-bosal niet gewoon houd de gouden lotus-ze ondersteunt het. Haar linkerhand tilt het zachtjes van onderen op, alsof ze wil zeggen: mededogen wordt niet alleen aangeboden, het wordt ook samen gedragen. Haar gebaar suggereert dat mededogen een partnerschap is - tussen bodhisattva en zoeker, tussen wijsheid en actie.
Amitabha’s Crown and the Depth of Buddhist Symbolism at Bogwangsa Temple Korea
Kroon van de Mededogende De kroon van de Gwanseum-bosal in de Bogwangsa tempel in Korea straalt symbolische diepte uit. In het midden ervan zit Amitabha Boeddha, die haar verbindt met het Westelijke Zuivere Land - een sleutelelement in het spirituele erfgoed van Azië. De kroon verenigt aards mededogen met hemelse leiding.
Haar kroon is rijkelijk versierd en draagt de beeltenis van Amitabha Boeddhaeen weerspiegeling van haar spirituele oorsprong en doel: de Westerse Zuiver Land van Bevrijding. Haar gezicht, stralend en sereen, ogen half gesloten, spreekt van een innerlijke vrede die standvastig blijft, zelfs in het aangezicht van kosmisch verdriet. Ze lijkt tegelijkertijd naar binnen en naar buiten te staren. En ik kan het niet helpen, maar ik vraag me af: wat ziet ze?
Tea and Truth
Thee en waarheid: een spirituele dialoog in de Bogwangsa tempel in Korea
En dan herinner ik me wat ze zeiden. Niet in woorden alleen, maar in het gewicht erachter. De thee, de stilte, de vraag die nog steeds nagalmt.
In die droom - zo levendig dat het aanvoelt als een herinnering - vond ik mezelf terug in de spirituele stilte van Bogwangsa tempelwaar dromen en doctrine zachtjes oplossen.
Jijang-bosal neemt een slokje thee en richt zich tot Gwanseum-bosal: "Je luistert naar de stemmen van hen die lijden in deze wereld.
Ik begeleid hen die hun weg zoeken na de dood. En toch komen hun lasten steeds weer terug. Hoe helpen we hen los te laten?"
Gwanseum-bosal glimlacht zachtjes, haar handen draaien rond het warme kopje. "Lijden is als deze thee," zegt ze. "Warm. Bitter. Maar vluchtig. De smaak blijft niet hangen. Toch klampen velen zich eraan vast alsof het eeuwig is."
Jijang-bosal knikt. "Ik toon hen het pad, maar velen vrezen het te nemen. Ze zijn bang voor wat ze achter moeten laten, of voor wat er achter hen ligt te wachten. Maar in werkelijkheid..."
Gwanseum-bosal maakt de gedachte af: "...er is niets om je aan vast te houden." Jijang-bosal kijkt naar de stoom die uit zijn kopje stijgt. "Precies. Net zoals thee ooit water was en spoedig zal terugkeren naar damp, zo zijn wij altijd in beweging. Lijden is niet iets om te dragen - maar iets om te laten stromen."
Ze tilt haar kopje nog een laatste keer op. "En als ze zich dat realiseren, zal er niets meer over zijn om los te laten." De thee is op. De kopjes worden neergezet. Niet langer vol. Maar ook niet leeg.
De duizend ogen van Avalokiteshvara en boeddhistische symboliek
Fractal Handen van Mededogen Een close-up van de Bogwangsa tempel in Korea. Deze zee van handen doet denken aan de duizendarmige Gwanseum-bosal - elk gebaar een gelofte om te luisteren, te genezen en de boeddhistische symboliek van de tempel in eindeloos mededogen hoog te houden.
Elke hand is een gelofte. Om lijden te zien - niet in het abstracte, maar in het detail van elke bevende ziel. Om uit te reiken - niet alleen van veraf, maar hier, nu, in de intimiteit van gedeelde adem.
Duizend handen. Duizend ogen. Niet om te overweldigen, maar om te reflecteren: ook mededogen is fractal. Het herhaalt zich, niet vanwege redundantie, maar vanwege aanwezigheid. En in die herhaling vind ik iets: ze hoeft niet te bewegen. De ogen bewegen voor haar. Ze hoeft niet aan te raken. De handen zijn al begonnen. En ik - stil, klein, stil - word gezien.
Sansin and the Arhats
Gwanseum en Maria: Gedeelde devotie in het spirituele erfgoed van Azië
Natuurlijk doet Gwanseum me denken aan Mary. Thuis had ik mensen zien huilen voor haar standbeeld, net zoals bezoekers hier hun verdriet fluisteren tegen het Gwanseum. De devotie voelt bijna identiek. Omringd door bloemen, kaarslicht en gebeden, belichamen beide het archetype van mededogen.
Ik twijfel er niet aan dat deze vergelijking zonder weerstand zal worden ontvangen. Koreaans boeddhisme is diep inclusief - per slot van rekening is zelfs SansinDe sjamanistische berggeest heeft zijn plek gevonden op het tempelterrein.
Het hoofdaltaar gaf me een gevoel van eerbied, een nederig ontzag voor Seokgamoni-bul en zijn metgezellen. Maar toen ik boog voor Gwanseum, voelde ik iets warmers. Ze is inderdaad als een liefhebbende moeder. Wat niet veranderd is, is het weer. De lucht huilt nog steeds van de zachte motregen. Gelukkig is het in de Sansingak (산신각) droog.
De geest van de berg: Sansin in zijn paviljoen
Sansin at Bogwangsa Temple Korea. Surrounded by offerings and lanterns, the mountain spirit Sansin sits with his tiger—honored in quiet rituals that reflect Korea’s rich spiritual heritage in Asia.
Dit is het paviljoen gewijd aan Sansin (산신), de berggeest van Korea. De ruimte is intiem, bijna nederig in zijn eenvoud. In het midden zit Sansin zelf - een oudere man met een lange witte baard, gekleed in traditioneel Koreaans gewaden. Aan zijn zijde rust zijn tijger, een krachtig symbool van bescherming en een link naar de wildheid van de natuur. Achter hen, geschilderd op de taenghwaSansin verschijnt weer, dit keer omringd door bedienden en berggeesten, bewakers van zijn mysterieuze domein.
Hoewel de wortels van Sansin in het sjamanistische verleden van Korea liggen, is zijn verering volledig verweven in het weefsel van het Koreaanse boeddhisme, vooral in tempels die diep in de bergen liggen.
De betekenis van Sansin
Sansin wordt vereerd als beschermer van wijsheid, bewaker van gezondheid en schenker van een lang leven. Hij belichaamt de rauwe kracht van de natuur en de spirituele energie die door de bergachtige landschappen van Korea stroomt. Zijn rol als beschermer van tempels die gebouwd zijn op krachtige geomantische locaties, zoals Bogwangsa, wordt zeer gerespecteerd.
Rituelen en eerbied
Zowel monniken als bezoekers brengen offers van rijst, fruit, water of wijn aan Sansin. Hun gebeden zoeken bescherming, welzijn, vruchtbaarheid of succes in spirituele oefeningen. Deze rituelen neigen vaak naar het sjamanistische - meer persoonlijk dan ceremonieel - maar ze leven in rustige harmonie met de Seon boeddhistische tradities van Bogwangsa.
Het Sansingak is meer dan een bijgebouw; het is een drempel. Een plek waar natuur, geest en mensheid elkaar ontmoeten. Het doet me denken aan de kracht van de bergen, aan onzichtbare beschermers die het heilige bewaken en aan de prachtige verstrengeling van sjamanisme en boeddhisme in Koreaanse cultuur.
In de stille kracht van Sansins aanwezigheid herken ik echo's van een andere heilige ontmoeting, waar Koreaanse eerbied en Tibetaanse rituelen ooit samenkwamen.Ook dat verhaal gaat verder in het Heilig Koreaans en Tibetaans Overgangen.
Beschermers van de Dharma: De Arhats in het Nahan-jeon van Bogwangsa
Arhats bij Bogwangsa Tempel Korea Deze serene figuren stellen verlichte discipelen van de Boeddha voor, die in stilte de Dharma bewaken in de heilige stilte van Bogwangsa tempel Korea.
Diep in het Bogwangsa tempelcomplex, verscholen tussen eeuwenoude bomen en heuvels vol mist, ligt het Nahan-jeon (나한전, Hal van de Arhats). Deze heilige ruimte is gewijd aan de verlichte discipelen van de Boeddha, in het Koreaans bekend als Nahan (나한), of Arhats.
Het Nahan-jeon straalt een sfeer van diepe contemplatie uit. Bij binnenkomst word ik begroet door een rij serene iconen, elk gezeten op een levendig lotusvormig kussen. Hun gezichten - bleek en rustig - lijken tijdloos, bijna menselijk, alsof ze de stilte zelf belichamen. Gekleed in eenvoudige monnikskleden rusten hun handen zachtjes in hun schoot of vouwen ze zich zachtjes in mudra's. Achter hen strekken zich rijkelijk versierde muurschilderingen uit, gevuld met scènes van Boeddha's leer en spirituele reizen door verre landen en mystieke rijken.
In Koreaanse tempels worden Arhats vaak afgebeeld als een groep van zestien of achttien figuren (십육나한 / 십팔나한, Sibyuk Nahan / Sibpal Nahan), elk met unieke uitdrukkingen, gebaren en spirituele attributen. Sommigen houden boekrollen of malas (gebedskralen) vast, anderen een staf of symbolische voorwerpen zoals schalen of drakenparels. Hoewel ze verlichting hebben bereikt, blijven ze in de wereld als bewakers van de Dharma en beschermers van de tempel.
De meest bekende onder hen is Pindola Bhāradvāja (빈두로 바라문, Binduro Baramun), vaak te herkennen aan zijn lange wenkbrauwen - een teken van diepe wijsheid. Uitgedaagd door de Boeddha om zijn spirituele krachten te demonstreren, werd hij bekend als de Arhat die standhoudt zolang de Dharma standhoudt. Een andere zeer gewaardeerde figuur is Kāśyapa (가섭, Gaseop), beschermer van esoterische leringen en bewaarder van diepgaande meditatieve praktijken.
In Bogwangsa's Nahan-jeon lijkt de tijd stil te staan. De zachte gloed van kaarslicht weerspiegelt in de gepolijste ogen van de Arhats, terwijl de lucht dik is van de geur van wierook. Hier mediteren monniken en bezoekers en bieden eerbetoon aan, in een poging de wijsheid en vastberadenheid van de Arhats in zichzelf te wekken.
Als ik de hal verlaat, blijft er een stil gevoel van vrede hangen. De Arhats blijven onbewogen op hun kussens zitten en waken over de Dharma, klaar om de volgende reiziger op zoek naar ontwaken te verwelkomen.
Vlakbij staat de Jijangjeon, een hal gewijd aan Jijang-bosal (Ksitigarbha Bodhisattva, 지장보살), de bodhisattva van het hiernamaals en beschermer van zielen in de onderwereld. Mensen bidden hier vaak voor de overledenen en vragen om hun veilige doorgang en gunstige wedergeboorte. Omdat hij dichter bij de ingang staat, ligt hij lager - dichter bij de aarde en dus bij het dodenrijk.
Closing Vow
The air outside the hall is still damp, heavy with the scent of pine and mist. Somewhere behind me, the incense still burns. But I carry a different kind of smoke now—one that rises inward.
I think of the hands that reach. The eyes that see. The tiger beside the mountain god. And the Arhats at Bogwangsa Temple Korea who watch in silence, not because they demand anything, but because they already understand. And then I remember what they were saying.
Niet in woorden alleen, maar in het gewicht erachter. De thee, de stilte, de vraag die nog steeds nagalmt.
In die droom - zo levendig dat het aanvoelt als een herinnering - neemt Jijang-bosal een slok thee en draait zich om naar Gwanseum-bosal:
"Jij luistert naar de stemmen van hen die lijden in deze wereld. Ik begeleid hen die hun weg zoeken na de dood. En toch keren hun lasten steeds weer terug. Hoe helpen we hen los te laten?"
Gwanseum-bosal glimlacht zachtjes, haar handen draaien rond het warme kopje. "Lijden is als deze thee," zegt ze. "Warm. Bitter. Maar vluchtig. De smaak blijft niet hangen. Toch klampen velen zich eraan vast alsof het eeuwig is."
Jijang-bosal knikt. "Ik toon hen het pad, maar velen zijn bang om het te nemen. Ze zijn bang voor wat ze achter moeten laten,
of wat daarbuiten wacht. Maar in werkelijkheid..."
Gwanseum-bosal maakt de gedachte af: "...er is niets om je aan vast te houden."Jijang-bosal kijkt naar de stoom die uit zijn kopje stijgt. "Precies. Net zoals thee ooit water was en spoedig zal terugkeren naar damp, zo zijn wij altijd in beweging. Lijden is niet iets om te dragen - maar iets om te laten stromen."
Ze tilt haar kopje nog een laatste keer op. "En als ze zich dat realiseren, zal er niets meer over zijn om los te laten." De thee is op. De kopjes worden neergezet. Niet langer vol. Maar ook niet leeg.
In de zachte regen buiten de Bogwangsa tempelIk buig, niet omdat ik dicht bij verlichting ben, maar omdat ik nu meer dan ooit begrijp dat het pad zelf heilig is.
Het grote wiel draait. Niet weg van mij, maar met mij. En ik, nog steeds gevormd door verlangen en leren, ben er niet klaar voor om het achter me te laten. Maar ik kan het voorzichtig bewandelen.
Met mijn hoofd gericht op Boeddhaschap en mijn hart toegewijd aan de bevrijding van anderen. Niet als bestemming - maar als gelofte.
I’ve done my utmost to describe the icons, halls, and rituals of Bogwangsa Temple Korea with care and accuracy. Still, any misidentifications or symbolic misreadings are entirely my own. Should you spot any such errors, your insight is warmly welcome. But above all, I hope what resonates is the spirit of the story—the atmosphere it conjures, the openness it invites, and the sincerity with which it was written.
Vijf iconen van Bogwangsa: Een heilige vergadering
Er is een tweede altaar in de hoofdhal van Bogwangsa. Het herbergt een groep van vijf belangrijke boeddhistische iconen:
Vijf wezens in stilte. Vijf manifestaties van zijn. In het midden houdt Seokgamoni-bul de aarde vast met een enkele aanraking. Om hem heen krijgen mededogen, genezing, inzicht en stralend licht vorm. Dit altaar is geen uitstalling - het is een spiegel.
In het midden zit Shakyamuni Boeddha (석가모니불, Seokgamoni-bul)De historische Boeddha Siddhartha Gautama, die verlichting bereikte en de Dharma deelde. Hij zit in de Bhumisparsha Mudra-zijn rechterhand raakt zachtjes de aarde aan, een gebaar dat zijn ontwaken onder de Bodhiboom symboliseert. Zijn gezicht is kalm, zijn ogen halfgesloten in diepe meditatie.
Links van hem zit Amitabha Boeddha (아미타불, Amita-bul), de Boeddha van het Oneindige Licht die heerst over het Westelijke Zuivere Land (Sukhavati). Zijn rechterhand is opgeheven in de Vitarka MudraEen gebaar van onderricht en wijsheid.
Een meeslepend voorbeeld van de Amitabha Triade in Koreaanse boeddhistische kunst wordt bewaard in de Cleveland Kunstmuseum.
Genezing en Onwetendheid: Een moment voor Shakyamuni Boeddha
Rechts van Shakyamuni is Medicijn Boeddha (약사여래, Yaksa Yeorae)ook bekend als Bhaisajyaguru - een figuur van genezing en spiritueel welzijn. Hij wordt in het Mahayana boeddhisme vereerd als beschermer tegen zowel fysiek als mentaal lijden. Hij wordt vaak afgebeeld met een medicijnpotje of helende vrucht in zijn hand en symboliseert de belofte om alle wezens te genezen van de kwalen die voortkomen uit onwetendheid.
Mijn gemoedstoestand doet me beseffen dat Medicijn Boeddha niet slechts een helende gids is, maar een spiegel - een icoon dat lijden onthult, inclusief mijn eigen lijden, als gevolg van onwetendheid. Niet alleen mentaal, maar ook fysiek. Een onwetendheid die niet schuldig is, maar vormend. En misschien begint genezing daar: in het erkennen van wat ik nog niet begrijp.
Een opmerkelijk voorbeeld van een Koreaanse medicijnboeddha bevindt zich in de collectie van het Museum of Fine Arts in Boston.
De ogen zijn half gesloten, alsof ze zowel naar deze wereld als naar de volgende kijken. De rechterhand roept de aarde op om getuige te zijn. De linker biedt geen commando, alleen openheid. Ik sprak niet, maar hij hoorde me.
Aan de buitenkant links staat Avalokiteshvara (관세보살, Gwanseum-bosal)Avalokiteshvara is de Bodhisattva van Mededogen - een van de meest vereerde figuren in het Mahayana-boeddhisme, bekend om het luisteren naar de kreten van alle voelende wezens. Avalokiteshvara kan verschijnen in verschillende vormen en geslachten, en wordt vaak afgebeeld met een lotus in de hand of een fles heilig water, die vredige genade uitstraalt.
Het Metropolitan Museum of Art bezit een beroemde 14e-eeuwse afbeelding van de watermaan Avalokiteshvara, die de gratie en sereniteit van deze wereld belichaamt. bodhisattva.
Helemaal rechts: Mahasthamaprapta (대세지보살, Daeseji-bosal)De Bodhisattva van Grote Wijsheid. Als sleutelfiguur in de Amitabha Triade belichaamt hij de spirituele kracht en het inzicht die leiden naar bevrijding. Waar Avalokiteshvara mededogen uitdrukt, vertegenwoordigt Mahasthamaprapta de kracht van bewustzijn en wijsheid. Hij wordt vaak afgebeeld terwijl hij een lotus of een vat vasthoudt, kalm en vastberaden.
Tussen Wijsheid en Mededogen: Bogwangsa's Vijfvoudige Visie
Ik zat hier, onzeker of ik er wel bij hoorde. Maar de stilte vroeg niet om geloofsbrieven. Alleen aanwezigheid. Alleen adem. Een plek voor stilte, wie je ook bent.
De iconen raken me diep. Hun gouden lichamen, contemplatieve gezichten en de uitbundige kleuren lijken mijn ziel te grijpen. Ik weet niet of het is toegestaan, maar ik ga voor het altaar zitten en probeer één te worden met mijn omgeving. Ik ruik de opstijgende rook van de wierookbranders als gebeden die naar de spirituele wereld drijven.
Nee... Ik weet niet zeker of ik daar mag zitten, of dat het zelfs maar aanmatigend van me is. Maar ik doe het met respect en toewijding aan de boeddha's en bodhisattva's. Jijang is misschien niet aanwezig op dit altaar, maar misschien rijdt hij mee op de krullende rook.
Als onderdeel van het grotere verhaal “De Jijang Fractal” verweeft deze verkenning plaats, herinnering en spiritueel onderzoek. 👉 De Jijang-fractal - boekenknooppunt
Muurschilderingen, herinnering en dialoog
De muurschilderingen achter Shakyamuni: Visioenen van Bogwangsa
Achter de figuren is een levendige thangka-achtige muurschildering. Ik geloof dat het Shakyamuni Boeddha toont, omringd door bodhisattva's en hemelse wezens.
Ik zeg gelovenwant als iemand die in de katholieke traditie is opgegroeid, is het niet altijd gemakkelijk om deze figuren van elkaar te onderscheiden. Waar ik fouten maak, hoop ik zachtjes te worden gecorrigeerd - en vergeven.
De centrale figuur lijkt een verheven vorm van Shakyamuni te zijn, gezeten in een gouden aureool. Om hem heen staan discipelen, bodhisattva's en beschermgoden, symbool voor zijn leer. Het schilderij is weergegeven in helder rood, blauw en goud - kenmerken van de Koreaanse boeddhistische kunst.
De jongen uit Rotterdam voelt nog steeds de aantrekkingskracht van de katholieke iconografie. Ik herinner me dat ik de rook zag opstijgen toen het Requiem van Verdi de kerk vulde. Ik maakte toen deel uit van het jongenskoor - ik mocht meezingen, ook al verstond ik nauwelijks wat we zongen.
En toch herinner ik me het moment dat mijn hart aarzelde: mijn vingers tikten op mijn borst terwijl ik fluisterde: "Heer, ik ben niet waardig dat u onder mijn dak komt, maar zeg alleen het woord en ik zal genezen worden."
Hier, in de hal van Siddhartha, realiseer ik me: terwijl Jezus het hart uitnodigt om zich te openen, nodigt de Boeddha de geest uit om stil te worden. Ze heffen elkaar niet op.
Ze bestaan naast elkaar, net als de iconen op deze muurschildering.
Waar het plafond het gebed fluistert
Boven het altaar hangen lotuslantaarns (Yeondeung, 연등), elk met een naam of gebed. Ze symboliseren verlichting en spirituele bescherming. Op de achtergrond zie ik rijen kleine gouden Boeddhabeelden - waarschijnlijk gewijd door pelgrims of families ter nagedachtenis aan overleden dierbaren.
Wanneer de iconen ons spiegelen: Inzicht in Bogwangsa
Vanuit deze hoek zie ik hun profielen: bedachtzaam, geaard, luisterend. Hun handen spreken, hoewel ze nooit bewegen. Wat zou ik zeggen, als ik ze kon antwoorden?Vanaf de zijkant zien ze eruit als een rivier van goud. Elk van hen draaide zich een beetje om, alsof ze in gesprek waren met de ander. Dit is geen hiërarchie. Het is harmonie.
In die stilte keert een droom terug.
Opnieuw zit ik op het plein in Seoul, tussen twee reuzen uit de Koreaanse geschiedenis: Admiraal Yi Sun-sin, die het volk beschermde met zijn zwaard, en koning Sejong, die hen verlichtte met zijn woorden. De ene staat, onwankelbaar. De ander zit, verzonken in gedachten. Tussen hen in, op een eenvoudige mat, delen Jijang-bosal en Gwanseum-bosal een kopje thee.
En zo begint het gesprek.
Jijang-bosal neemt een slok en kijkt naar Gwanseum-bosal.
"Jij luistert naar de kreten van hen die lijden in deze wereld. Ik leid hen die hun weg erbuiten zoeken. En toch keert hun verdriet terug. Hoe kunnen we hen helpen los te laten?"
Gwanseum-bosal glimlacht en draait zachtjes aan haar theekopje.
"Lijden is als deze thee. Warm, bitter, maar vluchtig. De smaak blijft niet. Toch klampen velen zich eraan vast, alsof het eeuwig is."
Jijang-bosal knikt.
"Ik laat ze het pad zien, maar weinigen durven het te bewandelen. Ze vrezen wat ze achter moeten laten of wat hen te wachten staat. Maar in werkelijkheid..." Gwanseum-bosal beëindigt zijn gedachte: "...er is niets om je aan vast te houden." Jijang-bosal kijkt hoe de stoom uit zijn kopje stijgt. "Precies. Net zoals thee ooit water was en snel weer zal verdampen, zo zijn wij altijd in beweging. Lijden is niet iets om te dragen, maar om te laten stromen."
Gwanseum-bosal heft haar kopje op.
"En als ze zich dat realiseren, is er niets meer over om los te laten." De thee is op. De kopjes zijn neergezet. Niet langer vol, maar ook niet leeg.
De stad vervaagt. De droom lost op. Wat overblijft is de geur van wierook, de schaduw van Jijang en het besef dat geen van de iconen hier op zichzelf staat. Ze weerspiegelen elkaar. Ze weerspiegelen ons.
Ik kijk nog eens naar het altaar. Misschien is het niet belangrijk wat ik heb gezien, maar wat het in mij heeft losgemaakt. Net zoals de Jijang fractal zich openbaart wanneer aandacht overgave ontmoet, groeit ook inzicht niet uit zekerheid, maar uit stilte.
Maar deze tempel heeft meer lagen. Achter deze hal liggen andere ruimtes, andere stemmen, andere rituelen. Het verhaal eindigt hier niet. Het verdiept zich.
Ik sta op. De lucht is stil. Mijn voetstappen echoën zachtjes op de stenen vloer, alsof de tempel zelf zegt: je bent nog niet klaar.
Als ik de hal verlaat, weerklinkt de echo van de iconen nog steeds - niet als doctrine, maar als aanwezigheid. Het zijn geen antwoorden, maar metgezellen. En hoewel dit altaar een diepe en stille wijsheid bood, weet ik dat Bogwangsa nog niet zijn laatste woord heeft gesproken.
Er zijn andere zalen om binnen te gaan. Andere bewakers om te ontmoeten. Andere stiltes om bij te zitten.
In het volgende deel van deze reis keer ik terug naar de tempelgronden - met ogen die gericht zijn op details en een hart dat nog steeds leert buigen.
Ik heb mijn uiterste best gedaan om de iconen, zalen en rituelen van Bogwangsa zorgvuldig en nauwkeurig te beschrijven. Toch zijn eventuele misidentificaties of symbolische misinterpretaties geheel mijn eigen. Mocht je zulke fouten tegenkomen, dan is je inzicht van harte welkom. Maar bovenal hoop ik dat wat doorklinkt de geest van het verhaal is - de sfeer die het oproept, de openheid die het uitnodigt en de oprechtheid waarmee het is geschreven.
Mensen verdwenen achter deuren. Kranten spraken over stijgende dodentol, instortende markten en grenzen die weigerden open te gaan. COVID-19 had de wereld in een greep die niemand volledig kon begrijpen, behalve zij die het meemaakten. En wij? Mickey en ik zaten vast in Zuid-Korea.
Nou, vast? Misschien niet op de manier die de meesten zich voorstellen. Kim Young Soo, voorzitter van Baedagol Theme Park en Goyang Koi boerderij, had ervoor gezorgd dat we een onderkomen hadden. Boven het gesloten Baedagol Museum had hij een klein appartement voor ons geregeld. De poorten van het park bleven gesloten voor de buitenwereld, maar we waren vrij om door de tuinen te dwalen. In een tijd waarin de meeste mensen aan hun huiskamer gekluisterd waren, voelde dat als een geschenk.
Toch voelde het alsof er iets ontbrak. Misschien was het het besef dat de wereld in crisis was - dat je veilig kon zijn, maar toch gevangen kon zitten in een onzichtbare structuur. Of misschien was het een verlangen naar iets dat dieper ging dan alleen maar troost.
Kim Jae Ho, onze vriend en vertaler, zag het. Misschien zag hij het eerder dan wij. Op een dag stelde hij voor om Bogwangsa(보광사) te bezoeken, een tempel diep verscholen in de heuvels van Bogwangsa. Paju. Kim Young Soo regelde, zoals altijd, alles. Het begon op 1 augustus 2019, onder de sterren van Goyang, toen een patroon stilletjes vorm kreeg: de Jijang-fractal. Ik wist toen nog niet dat de wereld ook aan het verschuiven was, dat een verborgen storm - later bekend als COVID-19 - zich al aan het vormen was.
De datum was 1 december 2019.
Op die dag zou de tempelpoort voor ons opengaan. Op die dag zou de Jijang fractal niet langer alleen in mijn gedachten zou blijven, maar een tastbare vorm zou aannemen.
Meer over de oorsprong van de Jijang-fractal
De Jijang fractal openbaarde zich voor het eerst tijdens een wandeling door Goyang. In een schijnbaar gewone buurt verscheen iets buitengewoons. Je kunt de volledige ervaring en uitleg lezen in mijn reflectie: 👉 Buurt & Jijang fractal
De weg naar stilte
De regen tikte zachtjes tegen de autoruiten terwijl we ons een weg baanden door de bergen van Paju. De Imjin-rivier stroomde druilerig en grijs. We waren vroeg vertrokken in de hoop een glimp op te vangen van Noord-Korea van het nabijgelegen observatorium, maar de mist had de horizon uitgewist. Wat we verwachtten te zien - een grens, een scheidslijn, een duidelijk contrast - was verdwenen in een waas van grijstinten. Teleurgesteld startte Kim Jae Ho de auto opnieuw en draaide de bergen in.
De weg naar de Bogwangsa Tempel was kort. Geleidelijk aan verschoof het landschap; gebouwen maakten plaats voor bos en bijna stilte. En toen, nog voordat we het tempelterrein bereikten, verscheen hij: Jijang-bosal-Hij stond op een voetstuk alsof hij zelf een poort naar een andere werkelijkheid was. Zijn blik rustte ver in de verte, maar voelde toch diep op ons gericht. Achter hem rees Goryeongsan (고령산), een 436 meter hoge berg, en Gamaksan, die tot 675 meter hoog reiken. Samen met de Imjingang rivier vormen ze een harmonieuze geomantische configuratie waarvan men gelooft dat deze de spirituele energie van Bogwangsa versterkt. Voor mij bleek het de perfecte plek voor contemplatie.
Bogwangsa Tempel - Beschrijving en indeling
Een groot bord bij de ingang toont een gedetailleerde kaart van Bogwangsa. Het bord is gemonteerd in een traditionele houten structuur met een zwart betegeld dak en biedt bezoekers een overzicht van de indeling van de tempel, inclusief de belangrijkste zalen, paden en natuurlijke kenmerken. Het hele complex is omgeven door beboste heuvels, wat de serene en spirituele sfeer versterkt.
Klik om de kaart van de Bogwangsa Tempel te vergroten
Hoofdstructuren van Bogwangsa Tempel:
1️⃣ Daeungbojeon (대웅보전) - Hoofdzaal Boeddha
2️⃣ Eosil-gak (어실각) - Eosil Paviljoen
3️⃣ Wontongjeon (원통전) - Wontongzaal
4️⃣ Eungjinjeon (응진전) - Hal van Arhats
5️⃣ Sansingak (산신각) - Paviljoen voor de Berggeest
6️⃣ Jijangjeon (지장전) - Hal van Jijang-bosal, Bodhisattva van het Hiernamaals
7️⃣ Manseru (만세루) - Manse Paviljoen
8️⃣ Huwon (후원) - Achtertuin
9️⃣ Jonggak (종각) - Bell Paviljoen
🔟 Suguam (수구암) - Sugu Hermitage
1️⃣1️⃣ Seokbuljeon (석불전) - Hal van de Stenen Boeddha
1️⃣2️⃣ Iljumun (일주문) - Hoofdtempelpoort
1️⃣3️⃣ Seolbeopjeon (설법전) - Hal van Dharmaleringen
1️⃣4️⃣ Yeonggakjeon (영각전) - Hal van voorouderlijke geesten
...
Bogwansa (보광사) en Doseon Guksa
De Bogwansa tempel werd in 894 CE gesticht door de beroemde monnik Doseon Guksa, in opdracht van koningin Jinseong tijdens de Silla periode. In die tijd werd het beschouwd als een verborgen nationale schat en een van de zes grote tempels ten noorden van de Hangang Rivier.
Doseon Guksa (827-898) was een vooraanstaande Koreaanse boeddhistische monnik en geomancer. Hij wordt vaak geassocieerd met de introductie en ontwikkeling van pungsu-jiri (풍수지리), de Koreaanse variant van feng shui.
Op 15-jarige leeftijd trad Doseon toe tot het kloosterleven en begon zijn studie aan de Hwaeomsa Tempel in Gurye County. Zijn toewijding en intellect leverden hem al snel erkenning op. Rond 850 reisde hij naar Tang-China om zich verder te verdiepen in esoterische boeddhistische en taoïstische leringen, waaronder astronomie, astrologie en geomantie. Na zijn terugkeer naar Korea reisde Doseon over het schiereiland en bestudeerde hoe geografische kenmerken het menselijk leven beïnvloedden. Hij paste de Chinese feng shui-principes aan de Koreaanse context aan en benadrukte de harmonieuze relatie tussen mens en natuur. Zijn benadering, bekend als bibo-pungsu-jiri, richtte zich op het versterken van positieve energieën door de strategische plaatsing van steden, tempels en andere structuren. Zijn expertise in geomantie maakte hem tot een gewaardeerd adviseur. Aan hem wordt de oprichting van ongeveer 70 tempels en kloosters toegeschreven, waaronder de Bogwangsa Tempel in Paju.
Tijdens de Imjin oorlog (1592-1598) werd Bogwangsa verwoest maar in 1622 herbouwd door de monniken Seolmi en Deogin. Sindsdien heeft de tempel verschillende renovaties ondergaan om zijn historische en culturele betekenis te behouden. Een opvallend kenmerk van Bogwangsa is het grote Boeddhabeeld, bekend als de ‘Hoeguk Dae Bul’. Als beschermer van mededogen en overgang is de grote stenen Jijang-bosal al van verre zichtbaar. Zijn aanwezigheid is meer dan symbolisch; in zijn majesteit en sereniteit belichaamt hij het karakter van een Hoeguk Dae Bul-een ‘Grote Boeddha die de natie redt. Hij verwelkomt niet alleen bezoekers, maar markeert ook een drempel: tussen het alledaagse en het heilige, tussen het bekende en het karmische onbekende. Als gids voor zielen en beschermer van het land verenigt hij individuele en collectieve verlossing.
Een mistige ochtend bij de Bogwangsa Tempel. Op de voorgrond staat een klein rood paviljoen, mogelijk de Sansingak, genesteld vlak voor de heilige 300 jaar oude jeneverbesboom. Daarachter doemen traditionele tempelhallen op tussen de herfstbomen, omarmd door de stille hellingen van Goryeongsan. Het tafereel ademt stilte, eerbied en geomantische harmonie.
De tempel herbergt ook negen culturele eigendommen, waaronder de historische ‘Daeungbojeon’ (de hoofdhal) en een 300 jaar oude jeneverbesboom. Volgens de traditie werd deze boom geplant door Koning Yeongjo ter ere van de geest van zijn moeder, Sukbin Choi.
Bogwangsa en Jogye Orde
Bogwangsa wordt beheerd door monniken van de Jogye Orde, de grootste sekte binnen het Koreaanse boeddhisme. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Tibetaanse boeddhistische traditie, waar het Tibetaanse Dodenboek (Bardo Thödol, 바르도 퇴돌) een centrale rol speelt, volgt de Jogye Orde de Seon-traditie. Ze streven naar directe verlichting door meditatie en directe ervaring van de ware aard van de geest, voorbij concepten en illusies. De nadruk ligt op het loslaten van gehechtheid aan een ‘vaste’ doodservaring - het idee dat de dood een absoluut, onveranderlijk proces is - en in plaats daarvan wordt de overgang gezien als een vloeiende, karmische manifestatie die afhankelijk is van iemands bewustzijnstoestand en daden in het leven. In het Koreaanse boeddhisme wordt bij de dood vaak een Jijangjae (지장재) uitgevoerd, een ritueel gewijd aan Jijang-bosal (Ksitigarbha Bodhisattva), die zielen helpt om veilig door het hiernamaals te navigeren.
intrigerende spanning
Binnen de tempel bestaat dus een intrigerende spanning, maar niet noodzakelijkerwijs een tegenstrijdigheid. Bogwangsa behoort inderdaad tot de Jogye Orde en volgt de Seon (Zen) boeddhistische traditie, waarin verlichting door meditatie centraal staat. Tegelijkertijd is Bogwangsa toegewijd aan Jijang-bosal (Ksitigarbha), die precies de gids is door de Bardo - de tussenstaat na de dood.
Hoe valt dit te rijmen?
🔹Seonboeddhisme en meditatie als de kern van de Jogye-orde
-De Jogye Orde richt zich voornamelijk op directe ervaring en meditatie (Seon).
-Het uiteindelijke doel is verlichting hier en nu, zonder afhankelijkheid van externe krachten of tussenliggende staten.
🔹De rol van Jijang-bosal in tempels zoals Bogwangsa
-Jijang-bosal is de redder van zielen in de Bardo en helpt hen op weg naar verlichting of reïncarnatie.
-Dit komt overeen met de Tibetaanse Bardo Thödol(Tibetaans Dodenboek), waar een gids essentieel is voor de overgang naar een nieuwe staat van bestaan.
-Dit suggereert dat Bogwangsa niet alleen gericht is op directe verlichting, maar ook op het begeleiden van zielen na de dood.
Seon en Jijang-bosal overbruggen
Bogwangsa's nadruk op Jijang-bosal wijst op een pragmatische benadering van verlichting:
Voor de levenden: Seon-meditatie wordt benadrukt als het pad naar verlichting tijdens het leven.
Voor de doden: Jijang-bosal speelt een rol voor degenen die de kans op verlichting hebben gemist en zich nu in de Bardo bevinden.
Rituelen zoals Sasipgujae (de 49-daagse rouwceremonie) helpen zielen naar uiteindelijke bevrijding te leiden.
In essentie vervult Bogwangsa een spirituele behoefte die in de pure Seon-traditie niet altijd expliciet aan de orde komt: de zorg voor de doden en de voorouders. Dit is niet uniek - veel Koreaanse Seon tempels bevatten sjamanistische en Mahayana elementen om bredere religieuze en culturele behoeften te vervullen.
Een stil moment in de hal van Jijang
Schilderij van het hemelse hof waar zielen worden beoordeeld, met prominente figuren in rode gewaden. Een van de Siwang (Tien Koningen van de Onderwereld) schilderijen in de Jijangjeon Hall.
Ik weet niet meer hoe lang ik daar zat. Misschien maar een paar minuten. Misschien een half leven lang. De lucht in de hal was stil, gedragen door wierook en verwachting. Jijang-bosal keek me niet aan en toch voelde het alsof ik al gezien was.
Ik ben geen boeddhist. Ik ben katholiek opgevoed. Beelden, rituelen, gebed - ze zijn me vertrouwd. Maar wat doet een Europese geest, gevormd door genade en zonde, in een zaal die gewijd is aan karma en wedergeboorte?
En toch, in deze stilte, begreep ik dat de vraag niet was of ik in het Bardo geloofde, maar of ik ooit had durven toegeven dat ik erin zat. Niet na mijn dood, maar nu. In de overgang. Tussen weten en niet-weten. Tussen controle en overgave.
Jijang-bosal biedt geen dogma's, geen oordeel. Hij strekt zijn staf niet uit om te veroordelen, maar om te begeleiden. Hij oordeelt niet over mijn afkomst, alleen over mijn bereidheid om los te laten. Om vertrouwen te vinden in overgangen in plaats van angst.
Misschien is dat wat de tempel me gaf. Geen bekering, geen antwoord, maar een kalmte. Een diep weten dat als de tijd daar is, zelfs een ziel gevormd aan de voet van een kruis haar pad kan vinden met de hulp van een bodhisattva met gouden ogen.
Want als de Bardo een tussenruimte is, dan is Jijang niet de eigenaar van die ruimte. Hij is de gids. En gidsen eisen niets op. Ze wachten. Tot je vraagt: mag ik met je mee?
De Daeungbojeon - Het hart van de tempel
Door de hoofdingang betraden we het tempelterrein. Het was gestopt met regenen en de geur van nat hout en wierook hing in de lucht. Voor ons stond de Daeungbojeon (대웅보전, Grote Heldenhal), het spirituele centrum van Bogwangsa.
In het midden zit Shakyamuni Boeddha (석가모니불, Seokgamoni-bul) in lotushouding. Zijn serene gezicht straalt een vredige uitdrukking uit, omringd door een stralenkrans die verlichting en spirituele kracht symboliseert. Links van hem staat, geloof ik, een van de Vier Hemelse Koningen (사천왕, Sacheonwang), eerbiedig zijn handen vouwend ter bescherming van de Boeddha en de Dharma. Rechts staat Jijang-bosal (Kṣitigarbha, 지장보살), de bodhisattva van het hiernamaals.
Jijang-bosal's personeel (Shakujō, 석장) symboliseert zijn rol als gids voor zielen in de Bardo, waarbij het geluid van de ringen hen wekt en leidt naar verlichting. De zes ringen vertegenwoordigen de Zes Rijken van Bestaan, terwijl de staf zelf Jijang-bosal's vastberadenheid en toewijding belichaamt. In Bogwangsa's Jijangjeon betekent de staf spirituele bescherming en begeleiding, vooral in rituelen zoals de 49-daagse overgangsceremonie (Sasipgujae).
Gedetailleerde afbeelding van vier van de Tien Koningen zittend in formele houding, in een decoratief beschilderde hal. Symbolen van rechtvaardigheid en karmisch evenwicht zijn zichtbaar
Ook aanwezig bij het altaar zijn de Siwang (십왕), de Tien Koningen van de Onderwereld, wat suggereert dat deze hal niet alleen gewijd is aan verlichting (Shakyamuni) en meditatie, maar ook dient als ruimte voor overgangsrituelen. De combinatie van de Boeddha, beschermers en onderwereldiconen maakt dit altaar tot een belangrijk kruispunt tussen verlichting, bescherming en de karmische cyclus van wedergeboorte. De Tien Koningen van de Onderwereld zijn symbolische rechters die elk een fase van de reis van de ziel vertegenwoordigen, het karma van de overledene beoordelen en hun volgende bestemming in de cyclus van wedergeboorte bepalen.
Dit altaar vormt dus het spirituele hart van Bogwangsa, waar zowel monniken als bezoekers samenkomen om te mediteren, te bidden en respect te betuigen aan de krachten die zowel dit leven als het volgende beïnvloeden.
Toen ik me wegdraaide van het hoofdaltaar - de aanwezigheid van het altaar hing nog in de wierookdikke lucht - werden mijn ogen naar boven getrokken. Niet naar een specifiek icoon, maar naar de stille blik van velen. Ogen gekerfd in geduld, gegoten in mededogen, geschilderd in tijdloze sereniteit. Ze vroegen niet om geloof. Ze boden geen ontsnapping. Ze waren simpelweg waren. Op dat moment voelde ik een verschuiving, niet in mijn geloof, maar in mijn begrip.
Een gedetailleerd geschilderd tafereel van de grote Koreaanse monnik Wonhyo, vergezeld door een hemelse figuur. Deze beelden weerspiegelen zijn reis naar binnen - een spiritueel ontwaken dat dogma's overstijgt en wijst naar het levende hart van de Dharma. Davin A. Mason vertelde me vriendelijk dat het niet Wonhyo is. Het is Dokseong. Bedankt voor je vriendelijkheid.
“De essentie van Mahāyāna is waarlijk kalm en immens diepgaand,” zei hij.” schreef Wonhyo, de grote Koreaanse monnik, in zijn commentaar op Het ontwaken van geloof in Mahāyāna. Hij wees niet naar dogma's, maar naar ervaringen - naar het stille en grenzeloze hart van de Dharma zelf. Misschien was dat wat me al die tijd had gadegeslagen. Geen godheid. Geen idee. Maar het pad zelf: niet opgebouwd uit woorden, maar uit inzicht. De Dharma-niet als geschrift, maar als levende waarheid. Een rust die opent, een diepte die luistert. Tussen steen en stilte, tussen adem en zegen. En dus draaide ik me om, klaar om te ontmoeten wat achter het tweede altaar wachtte.
Toen ik me omdraaide van het hoofdaltaar - de stilte weerklonk nog na in mijn adem - wist ik niet dat er nog een andere aanwezigheid op me wachtte. Net achter het midden van de hal, gehuld in schaduwen en tijd, stond een tweede altaar.
Welke geheimen had het? Welk verhaal zou zich daar ontvouwen? Volgende: Het Tweede Altaar - Tussen de Aarde en het Hiernamaals 🕊️ Binnenkort op Mantifang
Disclaimer: Hoewel alles in het werk is gesteld om de iconen, zalen en rituelen in Bogwangsa nauwkeurig te beschrijven en te benoemen, is het mogelijk dat er enkele onnauwkeurigheden in staan. Als u fouten in naamgeving of plaatsing opmerkt, voel u dan vrij om laat het me weten. Wat voor mij echter belangrijker is dan correctheid, is het gevoel dat het verhaal oproept - de sfeer, de intentie en de oprechtheid. Hugo J. Smal
Er zijn verhalen die me raken omdat ze verweven zijn in het weefsel van traditie, gemeenschap en medeleven. En dan is er Chuseok, Het Koreaanse oogstfeest, dat al die lagen van cultuur samenbrengt in één diepe adem, vanuit de kern. Maar het wordt nog rijker als ik het combineer met een filosofisch concept dat mij werd geopenbaard. Het concept van Jijang's fractal, zoals ik in detail zal beschrijven in mijn boek De Koreanen en ik Ontstaan uit een diepe reflectie over compassie en onderlinge verbondenheid Zijn wortels in mijn reflectie over boeddhisme en religie in het algemeen: Fractal van Jijang.
Een Dol-tap (돌탑) is een traditionele Koreaanse stenen toren, meestal gemaakt door het zorgvuldig stapelen van stenen. Deze torens zijn vaak te vinden langs bergpaden of bij tempels en worden door mensen gebouwd als symbool van wensen, gebeden of respect voor de natuur en geesten. Het stapelen van stenen in een Dol-tap staat voor een persoonlijk offer of een wens voor geluk en harmonie.
De Chuseok-traditie gaat over meer dan alleen familie; het gaat over eerbied, gemeenschapszin en het besef dat elke kleine actie weerklinkt in het grotere geheel. Dit is waar Jijang's Fractal schittert - mijn concept dat oneindige onderlinge verbondenheid en compassie belichaamt, geïnspireerd door de bodhisattva Jijang Bosal en het wiskundige idee van fractals. Jijangs fractal symboliseert hoe elke actie, hoe klein ook, zich oneindig vermenigvuldigt en doorklinkt in de gemeenschap en het universum. Tijdens het Koreaanse oogstfeest wordt het netwerk van mededogen extra sterk. Lees hoe Jijangs fractal tot mij kwam nu.
Het verhaal van Chuseok en de Stenen Toren
In een klein bergdorpje, ver van de pracht en praal van de Paleis Manwoldae In Gaegyeong (nu Kaesong) woonde een familie hoog in de bergen. Hun naam is al lang vergeten. Ze hadden geen rijst, geen wijn, geen offers om aan hun voorouders te geven tijdens Chuseok. Toch voelden ze die onbreekbare band. Ze wisten dat zelfs zonder materiële rijkdom, hun daden zouden spreken.
De moeder van de familie, een vrouw met grote wijsheid en zachte handen, besloot om geen materieel offer te brengen, maar een offer van arbeid en dienstbaarheid. De dag voor Chuseok zakte de familie af naar haar geboortedorp. Onderweg verzamelden ze zorgvuldig de mooiste stenen. Op het dorpsplein, bij het dorpsaltaar en de bewakende **Changseung**, wasten ze hun kostbare vondsten. Met deze zelfverzamelde offers creëerden ze een klein heiligdom. Elke zorgvuldig geplaatste steen werd onderdeel van een bescheiden toren - een klein monument, maar een vol betekenis.
Toen de dorpsoudsten dit zagen, waren ze in eerste instantie bedroefd. Ze zagen het als een teken van de armoede van de familie. Maar toen ze beter keken, zagen ze de zorg waarmee de stenen waren gekozen en gestapeld, en ze realiseerden zich de betekenis ervan. Dit was geen teken van armoede, maar een bewijs van hun onbreekbare geest. De familie had misschien geen materiële middelen, maar hun toewijding aan hun voorouders en hun gemeenschap was diep en sterk.
De dorpsoudsten waren zo ontroerd door dit gebaar dat ze de familie eerden door een feest voor hen te organiseren. Het hele dorp kwam samen en voor één dag werden rijkdom en armoede vergeten. Ze deelden alles wat ze hadden en de kleine stenen toren werd het middelpunt van hun feest. Die Chuseok was niet alleen een eerbetoon aan de voorouders, maar ook een symbool van de kracht van de gemeenschap, onafhankelijkheid en kinderlijke vroomheid, zelfs in de moeilijkste tijden.
Mededogen en gemeenschap in de Koreaanse Chuseok-traditie
De Stroom is waar het begint, met die eerste daad van eerbied, zoals het plaatsen van de eerste steen in de toren. De stroom stroomt zachtjes en net zoals de stroom groeit, groeit ook mededogen.
Elke steen stond voor meer dan alleen een simpele handeling. Het was onderdeel van een groter patroon, de verbonden stroom van Jijangs compassie. Net zoals Jijang Bosal belooft om geen ziel achter te laten, hoe klein of verloren ook, liet deze familie zien dat zelfs de kleinste acties weerklank vinden binnen de grotere gemeenschap. Die dag werd hun toren een symbool van verbinding - een monument voor hun voorouders maar ook voor de gemeenschap zelf.
Net zoals een beek begint met een enkele druppel en uiteindelijk uitmondt in de zee, zo begon het gebaar van de familie klein, maar het groeide, het stroomde en het verbond hen met iets groters. Van een klein gebaar tot een krachtig ritueel, elk deel van de natuur leek deze boodschap te weerspiegelen.
De waterval vertegenwoordigt de intensiteit van het gebaar, de kracht van actie. Als mededogen eenmaal in beweging is gezet, wint het aan kracht, net zoals de waterval naar beneden dondert en zijn omgeving met water doordrenkt.
In het verhaal van de familie die, ondanks hun armoede, een stenen toren bouwde als eerbetoon aan hun voorouders tijdens Chuseok, zie je de echo van **Jijang's Fractal**. Zoals in de formule:
\[ f(v) = \sum_{w \in V} f(w) \]
waar elke waarde wordt beïnvloed door alle andere, wordt elke steen in die toren onderdeel van een groter patroon van eerbied en gemeenschap. En net als in:
Het gebaar van de familie bereikt zijn diepste kracht als het zich herhaalt, vermenigvuldigt en uitgroeit tot een symbolisch geheel dat de gemeenschap raakt en verder reikt dan hun individuele daden.
Mijn schrijven als bijdrage aan de stroom
De rivier is de volgende fase, waarin de verbinding zich verbreedt en rustiger en dieper stroomt. Hier zien we de volwassenheid van de daden van mededogen. De rivier blijft stromen en voedt de gemeenschap, net zoals de rivier de aarde omarmt.
Als ik nadenk over dit verhaal, de Chuseok-traditie en het concept van Jijangs fractal, zie ik ook mijn eigen schrijfsels als een kleine bijdrage aan deze stroom. Net zoals elk klein gebaar ons verbindt met iets groters, hebben ook mijn woorden tot doel deel uit te maken van dat grotere netwerk van mededogen en verbinding. Elk verhaal, elke gedachte, elke zin die ik schrijf is als een kleine steen die aan de toren wordt toegevoegd - een nederig offer, maar toch een deel van het oneindige patroon van verbinding dat we allemaal samen creëren. Ik voel me één met Indra's net.
De wens van Jijang's fractal, het is Chuseok traditie
Op basis van deze gedachte deel ik een Chuseok-wens, iets dat verder gaat dan het moment en resoneert met de essentie van Jijang's Fractal:
Moge deze Chuseok ons herinneren aan de kracht van kleine daden. Zoals een stroom begint met een enkele druppel, zo dragen onze gebaren van liefde en eerbied bij aan de oneindige verbinding van onze gemeenschap en voorouders. Laten we elke steen, elke actie, koesteren als deel van een groter geheel en onthouden dat in elke eenvoudige handeling een eindeloos patroon van mededogen ligt.”
Met Jijangs fractal in gedachten herinnert de Chuseok-traditie ons eraan dat onze kleinste handelingen deel uitmaken van een groter geheel. Het is een feest van verbondenheid, niet alleen met het verleden maar ook met de toekomst en met elkaar. Elke steen in de toren, elke fractal in de rivier, elke druppel in de zee - alles maakt deel uit van hetzelfde eeuwige netwerk. Elke actie, elke steen, elke stap maakt deel uit van de eeuwige waterstroom. Jijangs fractal laat ons zien dat wat klein begint zich kan vermenigvuldigen tot iets oneindigs.
De zee, ten slotte, symboliseert de ultieme bestemming: oneindige verbinding. Net zoals de zee nooit ophoudt, echoot elke daad van mededogen eindeloos door tijd en ruimte.
Nadat je hebt gebogen voor degenen die je dierbaar zijn, neem je even de tijd om te genieten van wat je hen hebt aangeboden. Wanneer je Makgeolli of Soju inschenkt:
Geonbae 건배 - en drink er een voor mij. Het doet me plezier om te weten dat het oneindige patroon van Jijang's Fractal in Korea zal doorgaan, als het overgebleven voedsel wordt gedeeld met degenen die het nodig hebben.
Ik wens u een heel prettige Chuseok 2024. Mocht u zich verder in mijn werk willen verdiepen, aarzel dan niet om dat te doen snel.
Dit hoofdstuk van Goyang Neighbourhood volgt een geleefd contrast: Rotterdamse directheid tegenover Koreaanse relationele vorm, individuele impuls tegenover collectieve rol, spreken tegenover context. Het beweegt door buurt, beek, herinnering, ritueel, voedsel, schaamte en visioen, niet als afzonderlijke onderwerpen maar als één ervaringsveld. Confuciaanse sociale rollen, Koreaanse kibun en nunchi, en de zich ontvouwende logica van The Jijang Fractal worden getoetst in lichaamstaal, hiërarchie, tafelmanieren en verkeerd gelezen momenten. Het verhaal daalt af in een donkerder tekstuele intrusie, waar stem, geweld en gefragmenteerde identiteit druk uitoefenen op de eigen reflecties van de verteller. Uit deze spanning verschijnt de fractale intuïtie opnieuw: niet uitgevonden, maar ontmoet.
Rotterdam and Goyang: Two Communication Worlds in Goyang neighbourhood
Van Rotterdam naar een wijk in Goyang
Tijdens mijn verkenningstocht door de wijk Goyang kwam ik erachter dat communicatie in Korea veel meer inhoudt dan alleen woorden en zinnen. De context, de spreker en de manier waarop iets wordt uitgedrukt zijn allemaal cruciaal. Om de betekenis echt te begrijpen, moet je tussen de regels door lezen. Komend uit Rotterdam, waar mensen recht door zee en openhartig zijn, merkte ik het contrast. In Nederland wordt directheid gewaardeerd en wordt het niet afgekeurd om buiten de lijntjes te treden. Sterker nog, het wordt vaak gezien als een teken van creativiteit en initiatief.
Goyang buurt
Gezichtsverlies is niet zo'n probleem voor mij. In mijn land vergeven mensen snel een fout of een blunder. Wees gewoon eerlijk! Je maakt geen carrière zonder fouten te maken. Maar in Korea is dat anders. De diep huilende Koi-kweker liet me dat zien.
Confucian Pillars, Kibun, and Selfhood in Goyang neighbourhood
Zuilen in de wijk Goyang
Trots heeft hier ook een andere connotatie. Ik voel me trots als Feyenoord kampioen wordt, maar een Koreaan voelt zich trots als hij de vijf Confuciaanse relaties (Oryun) vervult. Confucius, Mencius, Yi Hwang (Toe gye), en Yi I (Yul gok) blijven de pijlers van de Koreaanse cultuur. Deze geleerden schetsen de relaties tussen ouders en kinderen, oudere en jongere broers en zussen, man en vrouw, vrienden, en heerser en onderdaan. In elke relatie volgen Koreanen een specifiek rollenpatroon.
Ouders zijn hun kinderen opvoeding, zorg en morele ontwikkeling verschuldigd. Op hun beurt zijn kinderen hun ouders gehoorzaamheid, respect en zorg verschuldigd. Ze zorgen voor hen als ze niet meer kunnen werken en ze bidden en brengen offers aan hun graven. Deze regels vormen de basis voor alle andere relaties en de sociale structuur als geheel.
Volgens de confucianistische filosofie wordt een overwinning van het Koreaanse voetbalteam beschouwd als een overwinning voor de hele gemeenschap. De overwinning van het Koreaanse volk is belangrijker dan die van de spelers op het veld. Het collectief is veel dominanter dan het individu dat scoort.
We interpreteren het begrip Kibun, dat gevoel, geest en stemming omvat, ook heel verschillend. Wij Nederlanders hebben de neiging om overgevoelig te zijn en zijn zeker niet geneigd om over onze innerlijke gedachten en gevoelens te praten. Maar in het land van de MudangVoor de seunim, de Neo-Confuciaanse geleerde en zelfs de christelijke priester hebben gevoel, geest en stemming een grote betekenis. Duik in het concept van Kibun of Nunchi
Maar het uiten van individualiteit wordt niet erg gewaardeerd. We bespreken het zeker niet zoals sommigen doen in Bloedhonden door Kim Ju-wan. We hebben ook onze persoonlijke ruimte nodig. "Sta niet zo dicht bij me!" Ik overleef Korea met De geur van de Mantifang door Wu Cheng'en in gedachten.
"Terwijl ik naar het schaakspel keek, sneed ik door het rotte heen,
Bomen vellen, ding ding,
Wandelen aan de rand van de wolk en de monding van de vallei.
Ik verkoop brandhout om wijn te kopen,
Kakelend van het lachen en volmaakt gelukkig.
Ik nestelde me op een dennenwortel en keek naar de maan.
Als ik wakker word is het licht.
Het oude bos herkennen,
Ik beklim kliffen en steek bergkammen over,
Verdorde klimplanten omhakken met mijn bijl.
Als ik een mand vol heb verzameld,
Ik loop naar de markt met een liedje,
En ruil het in voor drie liter rijst.
Niemand anders concurreert met mij,
De prijzen zijn dus stabiel.
Ik speculeer niet en probeer niet scherp te oefenen,
Het kan me niet schelen wat mensen van me denken,
Rustig mijn dagen verlengen.
De mensen die ik ontmoet
Zijn Taoïsten en Onsterfelijken,
Rustig zitten en het Gele Hof uiteenzetten."
Ik probeer Koreaans te doen. Het lukt niet. Onze culturen zijn te verschillend, te tegengesteld. Als ik Nunchi probeer te gebruiken, maak ik alleen maar fouten. Ik wil niet alleen de taal onder de knie krijgen. Hoewel? Word ik gedwongen om Nunchi te gebruiken omdat ik de taal niet ken? Ik overleef door mezelf te zijn. De meeste Koreanen vergeven veel.
De wijken van Goyang in ogenschouw nemen
At the Stream: Reflection and Recall in Goyang neighbourhood
Jijang bij Bogwan Sa
Terwijl deze gedachten me bezighouden, klim ik de dijk af in de richting van de nu zachtjes kabbelende Goyang Seongsaheon beek. Natuurlijk is het gevaarlijk. Maar de Soju maakt me onbevreesd en soms moet je gewoon dingen doen. Te midden van de weelderige vegetatie nodigt een steen me uit om te gaan zitten. Ik trek mijn schoenen uit en laat de koelte over me heen spoelen terwijl ik mijn voeten in het sprankelende water laat rusten.
De Budeul's (부들) staarten staan stil. Rubiela Lobelia kardinaal (루비엘라) laat trots haar rode bloemen zien. De Mulchucho (물수초) is het enige dat meebeweegt met de stroming van het water. Ik verzink in diepe overpeinzingen en denk terug aan een klimervaring waar ik als twintiger over schreef.
Larghetto in de wijken van Goyang
Waarom voelde ik me zo aangetrokken tot die ene plek op het prachtige eiland Kreta? Hoe kwam het dat het kleine witte kerkje mijn hele vakantie domineerde? Het zat hoog op de berg achter Hera Village, een villastadje op het Golf van Mirrabellouhalverwege Agios Nikolaos en Elounda.
Ik had Knossoswaar de ontdekking van een vijfduizend jaar oude beschaving - die uiteindelijk zou uitmonden in de Grieken - werd overschaduwd door de menigte luidruchtige toeristen. Ook al werd er niet meer gebeden in de tempel, het voelde nog steeds als heiligschennis.
Op deze manier was mijn vakantie grotendeels een mislukking. Ik had niet gevonden wat ik zocht, hoewel ik niet eens wist wat ik zocht. Een oergevoel? De relatie tussen lichaam en klei die Van Gogh had geïnspireerd om te schilderen en Beethoven om te componeren? Het was allemaal op de verkeerde manier benaderd. Excursies leiden niet tot de ontdekking van gevoelens.
Twee dagen voor de terugreis besloot ik naar boven te klimmen. Er was geen pad dat naar die kerk leidde. Nou, ik zou wel zien hoe het liep. Mijn weg begon recht omhoog, door struiken vol scherpe doorns. Het resultaat: bloederige schrammen op mijn benen. Maar het enige dat telde was het doel.
Na een half uur vond ik een nauwelijks begaanbaar pad dat me naar een olijfgaard leidde. Nu moest ik alleen nog de brandende zon en de stenen muren overwinnen. Hoe dan ook, na twee en een half uur haalde ik de top.
De kerk was teleurstellend, maar wat ik daarachter zag overtrof alle verwachtingen. Aan de andere kant van de berg was een uitgestrekte vallei, bedekt met struiken die op een vreemde, bijna doelbewuste manier uit elkaar stonden. Ruïnes, lage, verzonken huizen, lagen verspreid op de helling tegenover me. Ik kon niet langer staan; mijn benen begaven het onder de puurheid van deze plek. Mijn adem stokte, het zweet liep over mijn rug. Het vioolconcert zwol aan in mijn hoofd. Het voelde alsof de vallei werd overspoeld met deze zachte klanken. Of was het andersom? Was mijn hoofd gevuld met de compositie van deze vallei? Onbewust vouwde ik mijn handen en fluisterde:
"Jullie die dat zijn, help me. Want mijn onwetendheid is te groot, mijn gevoelens te overweldigend, om jou te begrijpen. Jullie die dat zijn, help me."
Tranen stroomden over mijn gezicht. Om hier te sterven met dit gevoel, zo krachtig en allesomvattend. Deze vallei is heilig. Mijn gedachten dwaalden af naar het verre en koude Nederland. Moest ik daar echt naar terug? Die plek kon me nooit meer raken, niet na deze openbaring.
Volledig verdwaasd begon ik aan de afdaling, waarbij ik al snel de weg kwijtraakte. Na uren strompelen, terug naar boven klimmen en soms op het randje van de dood wankelen, bevond ik me kilometers ver weg, in de richting van Elounda.
Wat maakte het uit? Ik was miljoenen rijker geworden. Dat kerkje had mijn vakantie gered. Het had zijn aantrekkingskracht gebruikt om me een vuurwerk van emoties bij te brengen. Sindsdien zijn Larghetto en Rondo Allegro mijn meest geliefde muziekstukken gebleven. Maar het blijft een strijd.
Terug naar de rivier
Goyang neighbourhood Big dipper sky
"Jij die bent, help mij." Dit thema zou mijn leven blijven domineren. De aarde is voor mij altijd een planeet geweest die hulp nodig had. Te veel doffe, uitputtende ellende, zowel groot als klein. Hier, op deze steen bij het kabbelende water, voelt het goed, maar ik weet dat de wereld om me heen blijft draaien. Ik zak verder weg in een nog diepere reflectie - of moet ik het meditatie noemen?
De sterren van de Grote Beer begonnen te dansen. Elke ster, een koning, bezongen in de Muga als bewakers van de kosmische orde. Plotseling verscheen er een extra ster, helderder dan de rest, die zich bij de constellatie voegde als de "Koning der Koningen" - de fractal van Jijang, een manifestatie van ultieme wijsheid en kracht, die de zeven koningen overtrof. Deze nieuwe ster leek het centrum van de constellatie te worden, een goddelijke aanwezigheid die de Boeddha's leidde en de harmonie van het universum in stand hield. Lees over de Muga
Pulserend voor mijn ogen vormde het de Koning der Koningen binnen de constellatie. Dit almachtige licht veranderde plotseling in
De voor mij onleesbare formules bleven voor mijn geestesoog ronddraaien, af en toe afgewisseld met het prachtige beeld van een witte Lotus. Zachtjes, de almachtige Om Mani Padme Hum stroomde mee met de kabbelende rivier. Verbaasd sloeg ik mijn benen over elkaar en gaf me over.
The stone beneath me turned icy cold. The plants became still, and the stream resumed its gentle flow. It flowed towards the Han River, past Ganghwa-do, into a world that continued to turn on its own. I wasn’t afraid, only slightly unsettled. Was it the Soju, or perhaps that violent email? Somehow, the mathematical formulas gave me enough strength to climb back up the embankment. I must interpret them, but because they filled me with compassion, I collectively named them Jijang’s Fractal.
Dinner, Bae Jong-Ok, and the Fracturing Voice in Goyang neighbourhood
Goyang buurtdiner
Een paar jaar geleden was het moeilijk om een Europees ontbijt te vinden. Ik begin mijn dag het liefst met wat brood, kaas en pindakaas - gewoon simpel, stevig voedsel dat de maag vult. De lokale bevolking daarentegen eet het eten dat de avond ervoor is klaargemaakt. De gerechten zijn heerlijk, maar de kruiden zijn 's ochtends te sterk voor mij. Dus brood moet het zijn - geen Kimchi voor mij bij het ontbijt.
Op een dag ging ik na het winkelen in de Lotte-supermarkt naar een Pojangmacha op Chungjang-ro voor wat bier en kip. Het nationale Koreaanse voetbalteam speelde op de breedbeeldtelevisie. Een groep Koreaanse heren was luid aan het praten en juichen. Ze keken naar de wedstrijd en genoten van Chimac-kip en maekjju. Ik hou van dat woord. Alleen al het horen ervan geeft bier een smaak. Hoe meer je drinkt, hoe beter het klinkt.
Ik bestelde mijn eten en merkte dat de mannen naar me keken. Het is altijd ongemakkelijk om alleen te eten, vooral in Korea. De jongste aan hun tafel liep naar me toe met een fles soju en een paar glazen. Hij schonk een glas voor me in, dat ik opdronk en deed toen hetzelfde.
"Americano?" vroeg hij. "Nee, nee, uit Nederland," antwoordde ik. Aan zijn uitdrukking te zien, begreep hij het niet helemaal. Maar toen ik "Hidonggu" zei, begreep hij het. Zijn vrienden juichten en scandeerden de naam van de populairste coach. Alleen de oudste man aan tafel deed niet mee.
Ik keerde terug naar mijn pittige en zeer smakelijke kip. De groep werd luider en luider, met de oude man die de meeste aandacht opeiste. Ik denk niet dat hij ouder was dan ik - hij was gewoon de blaffende opperhond. Hij was de baas, hoewel ik betwijfel of hij de hoogste in rang was. Daarom noemde ik hem Cha-jang.
Je vraagt je misschien af hoeveel mannen ervoor zouden kiezen om een voetbalwedstrijd te kijken met hun familie of vrienden in plaats van onbetaald overwerk te doen. Maar Cha-jang niet. Hij was stomdronken.
Bae Jong-Ok schreef:
"Ik ging van hand tot hand totdat ik uiteindelijk niet meer terugkwam, niet voor de mensen en ook niet voor mezelf. Wat is er gebeurd terwijl ik weg was? Ze hebben het me ook niet verteld. De dwazen, de idioten, de beesten hadden het te druk met mij te beschamen. De schaamte werd zo groot dat mijn lichaam in opstand kwam.
Ik kon nauwelijks eten; er was ook niet veel. Een paar kommen rijst. Op de dagen dat ik genoeg energie had om naar buiten te gaan, plukte ik Nokdu. Gekookt is het eetbaar. De sojabonen waren voor jou. Er was niet veel vlees in Amsil. Er was meer vis, maar dat was voor Kim's Yang Bang. Je at dat met je vrienden, de partijspionnen, en lachte me uit als ik er te hongerig uitzag.
In de hoek van de kamer hoorde ik jullie allemaal opscheppen en kletsen. En jij, mam, had de hardste mond en schreeuwde boven iedereen uit. Je was zo blij dat papa eeuwig werk had gevonden in kamp 15, Yodok in Zuid-Hamgyong, ongeveer halverwege het hemelse meer op Baekdu San. 'Te ver om te lopen voor hem en mij,' was zo'n beetje je motto, en je maatjes schreeuwden het luidkeels met je mee.
Op een avond waren de gesprekken meer vergiftigd braaksel dan dronken wijsheid. We hoorden de buurman aan de voordeur. Obu, de visser, vroeg om vergiffenis voor de late verstoring. In zijn handen wrijvend en buigend vertelde hij dat de wind, de vuile oostenwind, ervoor had gezorgd dat de boot niet op tijd aankwam. Jouw geschreeuw, het lachen van je vrienden en Obu's vernedering gingen door merg en been. Obu was het gewend.
Uitgeput keek ik toe hoe je de vis overnam en aan je vrienden liet zien. Brutaal hield je een wriemelende vis voor Obu's mond. 'Bijt, klootzak, bijt,' schreeuwde je. 'Ik wil niet alles van je afpakken. Maar die idioot daar,' zei je terwijl je naar mij wees, 'gaat er geen voor je koken.' Hij had geen andere keuze dan zijn tanden op de schubben te zetten en een groot stuk vlees af te scheuren. Uw gevolg lachte, klapte en boog verschillende keren.
Ik begrijp waarom je zoveel kracht hebt. Vader ging regelmatig diep de bergen in. Hij brouwde Soju, die hij aan je vrienden verkocht. Natuurlijk hield hij genoeg achter om elke avond dronken te worden. Een van je vrienden was het er niet mee eens en verraadde dronken de lucratieve bergbrouwerij aan het ministerie. Hij werd gearresteerd en verdween naar nummer 15.
Jij en je vrienden misten de alcohol en gaven de verrader de schuld. Hij verdween tijdens een wandeltocht. 'Hij ging die kant op,' zei je, terwijl je onschuldig naar de gids keek. Je vrienden vonden een nieuwe distilleerderij. Jullie genoten van de drank, want de verrader werd nooit meer gevonden.
Obu had makreel bij zich voor de barbecue en sogarli voor de maeuntang. Hij boog voortdurend, vroeg opnieuw om vergiffenis en stak zijn hand uit voor zijn geld. 'Nee,' zei je slordig. 'Je krijgt niets! De vis wordt niet schoongemaakt, dus die trut moet het doen. Ik heb zo'n honger dat ik niet kan poepen, en jouw getreuzel heeft het alleen maar erger gemaakt. Rot op, klootzak!
Het was ongelooflijk hoe snel de dronken fossielen Obu achterna zaten. Maar ze kwamen weer terug. Plotseling waren er bijgerechten, kruiden en al die andere dingen die nodig zijn voor een feestmaal. Partijleden kunnen het met enige moeite krijgen. Maar vis? Een bacchanaal van Godeungu-gui en sogarli? Ik weet niet, moeder, wat je daar allemaal voor moest doen.
Natuurlijk worden de schepen bij aankomst gecontroleerd. Obu telt mee omdat velen al geprobeerd hebben om over de Hankang naar Paju te zwemmen. De vis wordt ook van de boot gehaald door partijfunctionarissen. Als alleenstaande vrouw met een man in de gevangenis krijg je dus niet zomaar vis op tafel. Maar je lichaam was ook niet heilig toen papa nog thuis was. Niet dat hij daar veel problemen mee had. Zolang er maar Soju was.
Ik was nog steeds de enige die de vis kon snijden. Uitgeput zette ik de barbecue voor het open raam. Moeder vond het leuk als de buren er ook van konden genieten. Ik sneed de makreel open en drukte het smakelijke vlees op het rooster. Vijftien minuten en de varkens konden naar de trog. De maeuntang zou veel langer duren. Ik zag die dronken koppen en wist zeker dat ze er vanavond niet van zouden genieten.
Je probeerde me op te jagen. Eerst vloekte je! Daar was ik niet meer van onder de indruk. De leegte had bezit van me genomen. Mijn geest was als vertrapte waterleliegrond. De stank van eenzaamheid vulde niet alleen mijn neus. Mijn hart voelde ook als een verlaten visfabriek. De hoop op zelfs maar een hapje leek nu een verborgen schat. Jij en je gasten genoten er goed genoeg van. Dat anderen - Obu, buren die de vis zeker zouden ruiken en ik - hem niet proefden, maakte de maaltijd voor jou lekkerder.
Een inktvis kroop tussen de stervende vissen. Je greep het beest en strekte het uit. Je draaide het strak om je ruw gesneden eetstokjes. Je meest prominente gast, de burgemeester, keek aandachtig toe. Ik kroop terug in de hoek van de kamer. Je likte aan het bewegende vlees en brabbelde onverstaanbare woorden. Hij en de andere mannen werden geil-heet op een dronken, nergens heen leidende manier.
Je trok me omhoog en zette me in het midden van de kamer. Jij, Moeder, dwong me om een Mudang lied te zingen. Ik voelde me leeg, uitgeput en overgeleverd aan beesten die me zouden verscheuren.
"Hier allemaal! Het ritueel van prinses A-Wang en Yõ-Yõng staat op het punt gehouden te worden." Ik huiverde. "Vandaag, op dit tijdstip, begin ik dit lied: No mean song this." Ik verving de trommels en fluit door klappende handen. "'T is het lied van Sakayamuni's zegen, en de God Chesok."
Dat was het laatste wat je van me hoorde. Toen ik weer bijkwam, zag ik je in een plas bloed in mijn hoek van de kamer. Je dronken vrienden waren nog steeds aan het drinken. Ze babbelden en zongen rond de barbecue en genoten van de makreel. Ze waren allang vergeten wat er gebeurd was. Ik vluchtte naar buiten.
Ja, ik ging van hand tot hand totdat ik uiteindelijk niet meer terugkwam. Niet voor die beesten en niet voor mezelf. Ik weet niet wat er gebeurd is terwijl ik weg was. Ze hebben het me ook niet verteld. De dwazen, de idioten, de beesten hadden het te druk met mij te beschamen. De schaamte werd zo groot dat mijn lichaam in opstand kwam. Ik verloor mezelf.
Maar ik herinnerde me de droom en dat zijn duizendduizendjarige heerschappij was begonnen. Hij wist dat voortaan goedheid met kwaad zou worden terugbetaald. Dat zijn woede niet geëvenaard zou worden. Hij was de duivel en zocht stilte. De goedheid moest voor altijd tot zwijgen worden gebracht, de stinkende leugen ontmaskerd."
Aftertone: Sadness, Detachment, and Given Form in Goyang neighbourhood
De buurten van Goyang weerspiegelen
Ik genoot niet meer van mijn maaltijd. Waarom krijg ik deze e-mails? Is het een grap? Of verzint iemand gewoon een verhaal? Ze zouden het naar een uitgever moeten sturen. De woorden lieten me verdrietig achter.
Ik betaalde voor mijn eten en boog voor de mannen van het kantoor. Cha-jang keek nog steeds boos. Toen ik naar buiten ging, zag ik een vrouw die op het punt stond binnen te komen. Dus opende ik de deur en liet haar passeren. Ze zag er een beetje hooghartig uit. Toen viel het me op: de meeste Koreaanse mannen zijn niet zo beleefd tegen vrouwen. Lancelot zit niet in de Koreaanse mentaliteit.
De woorden van Bae Jong-Ok bleven in mijn hoofd hangen, echoënd in de holle ruimtes die waren achtergelaten door jaren van isolatie. Zou het kunnen dat de duisternis die zij beschreef niet zo veel verschilde van die van mijzelf? Toen ik naar buiten stapte, trof de koele avondlucht me en ik voelde een vreemd gevoel van onthechting, alsof de wereld om me heen zijn vorm verloor en oploste in de fractals van mijn gedachten.
I did not invent Jijang’s fractal; it was given to me. I simply stumbled upon it. Naturally, I hope it will fulfill its purpose.
“`
Cookie Toestemming
We gebruiken cookies om uw ervaring op onze site te verbeteren. Door onze site te gebruiken, geeft u toestemming voor cookies.
Jijang als brug tussen drie tradities
