Reading Time: 7 minutes

Het verhaal van Genji: De bezemboom.

http://www.crock11.freeserve.co.uk/shikibu.htm
Smal’s commentaar op hoofdstuk 1 vindt je   hier

Heren dit hoofdstuk gaat voornamelijk over vrouwen. Vrouwen, het gaat voornamelijk over mannen die over vrouwen praten. Tijdens de Heinan periode was er nog geen voetbal dus waar zouden mannen anders over praten. Politiek? Er heerste vrede en die arena was er dus voornamelijk een van pietluttige discussies en bureaucratie. Niets anders dan papier heen en weer schuiven. Je moest er daarbij wel voor zorgen dat je aan alle sociale protocollen voldeed. Het spel van macht en aanzien moest steeds op de juiste manier worden gespeeld.

Het verhaal van Genji

=> Singel Uitgeverij  =>  Jos Vos Vertaler

 

Broom tree legend

=>

Heian  paleis

=>

Kunst, ja dat was wel een voornaam onderwerp. Vooral het maken en ontvangen van gedichten was héél belangrijk. Miyabi, hoofse verfijning, was hierbij de allerbelangrijkste sociale wet. Donald Keene Professor Emeritus, Japanese literatuur aan de Columbia universiteit, schreef hierover: “Niets in het Westen kan worden vergeleken met de rol die de esthetiek heeft gespeeld in de Japanse levens en geschiedenis sinds de Heian-periode”; en “De miyabi-geest van verfijnde gevoeligheid is nog steeds erg aanwezig” in de moderne Japanse esthetiek. Nauw verwant aan Miyabi is het concept van“Mono no aware” wat vertaalt kan worden als de gevoeligheid voor dingen of het vermogen om gevoelsmatig geraakt te worden door dingen. Het maakt hierbij niet uit of het omde gevoelens van mensen gaat of de schoonheid van de natuur.
 
De wereld van Genji was claustrofobisch. De edelen, steeds meer gedomineerd door de Fujiwara-clan, die met elkaar leefden inHeian-kyō (Kyoto) waren misschien maar met duizend in getal. De stad telde aan het begin van de tiende eeuw wel al zo’n  honderdduizend inwoners. 
Heian-kyōwas nog niet zo’n oude stad. Pas vanaf de zevende eeuw vestigden zich daar leden van de Hata-clan. Dit waren immigranten uit Gaya of Sila (wetenschappers strijden nog), landen in Korea.
Down town Kioto was een afgesloten stad waar gewone mensen geen toegang hadden.  Zij konden hun spullen bij een van de poorten afgeven. Boeren, burgers en buitenlui; ze bestonden gewoon niet voor de edelen. Alles draaide alleen om dat groepje uitverkorenen. Hun in rangen en standen verdeelde wereld vormde een eiland op zich. Het leefgebied was niet groter dan 24 vierkantte kilometer. De stad werd in 794 tot hoofdstad benoemd en gemodelleerd naar Chang’an de hoofdstad van de Chinese Tang-dynastie. Feng-sui principes waren hierbij het belangrijkste uitgangspunt. Meer hierover lees je in mijn verhaal “Shikibu’s “Mono no aware”, predicts transient beauty: www. Keidara het keizerlijk paleis was vanaf ieder vierkantte meter te zien. 
 
Lees over Feng Sui en fameuze Oost Aziatische hoofdsteden:  “Shikibu s” Mono no aware “, predicts transient beauty: www
 

Genji was een zoon van Keizer Kiritsubo en een laag geplaatste concubine,  Kiritsubo Kōi. In het eerste hoofdstuk van het boek wordt al duidelijk dat de Keizer erg van deze concubine hield en dat zette kwaad bloed. Genji was omdat hij een nogal mooi en aardig jongetje was en bovendien de zoon van zijn moeder, de favoriet van de Keizer. Hij werd niet voor niets “Hikaru” de schitterde genoemd. Iedereen mocht hem. Dit maakte Lady Kokiden, een hoger geplaatste concubine, nogal jaloers wat allerlei politieke tegenstand veroorzaakte. Om Genji (en zichzelf) hier tegen te beschermen verwijderde de Keizer hem uit de lijn van troonopvolging. Genji kreeg de naam Minamoto en startte een carrière als keizerlijke officier.

Het tweede hoofdstuk dus!
Genji is inmiddels getrouwd met Aoi. Zij is vier jaar ouder dan hem en dochter van de “Minister van links” (Sadajin). Tō nee Chūjō, (secretaris officier) is haar broer. De schoonfamilie was geassocieerd met de Fujiwara clan die door zich op deze manier aan de Keizerlijke familie te binden steeds mee aan macht won.
Tō nee Chūjō was tijdens de jeugd en adolescentie de beste vriend van Genji. In hoofdstuk twee treffen we ze in Genji’s verblijf binnen het Keizerlijk paleis. Verderop in het hoofdstuk komen ook de Chef stalmeester van links en de de Fujiware assistent directeur ceremonieel bij het gezelschap. Het gesprek ging over vrouwen en welke je het beste kon kiezen.
Of je hoog geplaatst of laag geplaatst was binnen de Heian hiërarchie was uiterst belangrijk. Ik besef me nu dat ik daar in een van mijn volgende besprekingen zeker op terug zal moeten komen.
 
(Oh moedertje lief! Deze besprekingen worden een boek op zich. Ik hoop dat ik me goed genoeg van deze zelf opgenomen taak kwijt zodat velen het zullen lezen! Moge alle Kami me bijstaan.)
 
“Kom nou, leek Genji te denken, zelfs onder vrouwen van de hoogste afkomst zul je moeilijk iemand vinden die echt voortreffelijk is. Over zachte, witte gewaden droeg Genji enkel een dunne kiel met linten die losgemaakt waren om zijn hals. Zoals hij daar zat, bij het licht van de lamp en leunend tegen een houten pilaar, leek hij zo mooi dat zijn zijn gezellen hem wel eens als meisje hadden willen zien. Voor iemand als hij was zelfs iemand van de hoogste rang waarschijnlijk niet goed genoeg.”

Maar wie dan wel? Hij was al getrouwd en flirtte volop met vrouwen van hoog tot laag. Dit natuurlijk wel binnen de clan van edelen. De gewone vrouw bestond immers niet. Ik vraag me trouwens wel af of dit de eerste homo erotische scene is die in Japan op papier is gezet. Ik kan me goed voorstellen dat je iemand van je eigen sexe treft waarvan je denkt: “Als dat niet zo was dan ging ik mijn uiterste best doen.”

Ikzelf had dat al op heel jonge leeftijd. Het was 1965 en ik was zeven. Mijn ouders, behoorlijk katholiek, hadden net hun eerste zwart wit televisie gekregen. Op een avond verscheen ineens het filmpje van de Stones die live “Paint it Black speelde”. Natuurlijk was ik direct weg van de muziek en de performance die ze gaven. Een artiest viel mij in het bijzonder op. Brian Jones spelend op zijn sitar. Niet van deze wereld. Zo totaal anders als de rest van de band. Er absoluut niet bij horend. Een engel! Brian Jones Hikaru!
Zo ongeveer moet Genji op de rest van het gezelschap zijn over gekomen. Let wel; Genji is fictie en Brian Jones natuurlijk niet maar het valt me op dat Murasaki Shikibu, hofdame, vooraanstaand binnen de Fujiwara clan, dit op deze manier schreef. Vrouwen gingen niet veel met mannen om. Ze verbleven altijd binnen hun eigen huis omringd door andere dames. Ze hadden dus eigenlijk maar weinig kennis over hoe mannen eigenlijk waren. Dat kan niet anders. En dan toch deze waarneming. Het maakt voor mij duidelijk hoe groot haar voorstellingsvermogen was. Hoe subliem ze was als schrijver.

 

http://maihanami.blogspot.com/
Tijdens de Heian periode was het heel gewoon dat mannen meerdere vrouwen trouwden. Daarnaast hadden ze concubines en scharrelden ze er vrolijk op los. Het was nog een heel gedoe overigens om vrouwen te ontmoeten. Die verbleven immers allemaal achter gordijnen en schermen binnen hun eigen huis.
Maar mannen vertellen over vrouwen en wanneer je dan nieuwsgierig was geworden ging je aan de slag. Je schreef een gedicht of leende er een uit de Chinese literatuur. Dat kalligrafeerde je op een mooi stuk papier. Dit besprenkelde je met de meestal door je zelf gemaakt parfum. Een mooie bloem erbij was natuurlijk helemaal geweldig. Dit liet je bezorgen bij de dame van je keuze. Dit alles natuurlijk met in achtneming van alle regels der Miyabi. Had je met je gedicht de gevoelens van de dame geraakt (Mono no Aware) dan schreef zij een gedicht als antwoord.
 

Het kan natuurlijk ook mis gaan met al dat dichten en beminnen. We lezen dan ook aan het eind van hoofdstuk 2:
Toen hij (Genji) vernam dat er niets van zijn plannetje terecht zou komen, was hij verbijsterd over zoveel koppigheid. Moedeloos dacht hij: wat een afgang! Hij zweeg een poosje en deed niets dan zuchten.


‘Ik kende de gekke streken
van de bezemboom niet
en dwaal nu radeloos over een pad
in Sonohara.

Ik weet niet meer wat ik moet zeggen.’ Ook zij had geen oog dichtgedaan en antwoordde:

‘Even zie je de bezemboom
en dan is hij weg –
wat triest dat iedereen weet
dat hij geboren is
in een onbeduidende hut!
 
Om het gedicht écht te kunnen begrijpen lees ik de notities:
“Van op een afstand ziet de bezemboom eruit als een ondersteboven gekeerde bezem. Volgens de legende was er in Sonohara (provincie Shinano) een bezemboom die, zodra je hem benaderde, uit het gezicht verdween. De bezemboom uit Sonohara stond op een plek die Fuseya heette, een naam die ‘onbeduidende hut’ betekent. De vrouw hier in kwestie, die van de vicegouverneur, schaamt zicht voor haar sociale inferioriteit.”
 
kitijyotennyo-yakushiji-temple-heian-era-painting
Kort samengevat stelt Genji op de verhalen over vrouwen: “Aan die kijfster van jou bewaar je allerlei herinneringen, maar ze was te lastig om mee te leven. Je had vast een hekel aan haar gekregen. Je expert in het kotospel was te lichtzinnig. En het onberekenbare meisje over wie ik je nu heb verteld: zelfs aan haar trouw valt er te twijfelen. Tussen deze drie kan ik onmogelijk kiezen. Het is moeilijk genoeg om mensen met elkaar te vergelijken. Waar vind je een vrouw die alle goede eigenschappen die we opgesomd hebben in zich verenigt, zonder de gebreken? Sommigen denken misschien aanKichijōten, maar die is te kwezelachtig, te wereldvreemd. Bij haar hield je het niet lang uit!
Allen lachte vrolijk mee. Maar jij assistent-directeur,’ ging de Kapitein verder, “jij zult ook wel een leuk verhaal kennen. Laat eens horen!”
Kichijōten is de Indiase godin Lakshmi die opgenomen is in het Boeddhisme. Ze is dan ook terug te vinden in veel Japanse tempels en wordt aanbeden als de godin van geluk, vruchtbaarheid en schoonheid.
Ze is zelfs voor Genji te hoog gegrepen. We gaan in de vervolg hoofdstukken meemaken hoe hij toch probeert om voor zichzelf het hoogst haalbare te bereiken. Het verhaal van Genji is gelukkig niet alleen maar een verhaal over de liefde. Politiek gaat toch ook een grote rol in spelen. Want ook daarin was Genji uiterst bedreven. Zo is mij vertelt.
 
Het verhaal van Genji werd prachtig vertaald door Jan Vos: FB Jos Vos
Featured image: www
 

JOIN OUR NEWSLETTER
I agree to have my personal information transfered to MailChimp ( more information )
Join the Mantifang newsletter and we will keep you up to date once a month
We hate spam. Your email address will not be sold or shared with anyone else.